تحلیل آثار داستانی رضا براهنی براساس نظریه‌ی جامعه‌شناسی تکوینی لوسین گلدمن

نویسندگان

1 استادیار، گروه آموزشی زبان و ادبیات، دانشگاه فرهنگیان استان کرمان، کرمان، ایران.

doi
10.22126/rp.2022.5561.1494
چکیده

جامعه‌شناسی ادبیات موضوعی تلفیقی از علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی است. لوسین گلدمن از نظریه‌پردازان این مبحث تحلیلی است. در جامعه‌شناسی تکوینی گلدمن، ارتباط آثار ادبی و وضعیت اجتماعی و موقعیّت اجتماعی نویسنده مدّنظر قرار دارند و اثر ادبی بر مبنای این مفاهیم تحلیل می‌شود. هدف پژوهش حاضر این است که به روش توصیفی ـ تحلیلی با ابزار کتابخانه‌ای، آثار داستانی براهنی را بر مبنای نظریة جامعه‏شناسی تکوینی لوسین گلدمن تحلیل کند. به این دلیل که ادبیات، زبان گویای هر جامعه است و کارآمدترین راه برای آشنایی با افکار و باورهای هر جامعه، غور در ادبیات آن جامعه است؛ پس باید آثار داستانی معاصر را از این زاویه نیز تحلیل کرد. نتایج پژوهش نشان می‏دهد که براهنی مسائل مختلف فرهنگی، اجتماعی و سیاسی هم‌چون بی‏ عدالتی، خفقان سیاسی اجتماعی، ظلم حاکمان، تضاد طبقاتی، نفوذ و تسلط فرهنگی و سیاسی بیگانگان، ایستادگی در برابر جور و ستم  و مواردی دیگر را دست‌مایه خلق آثار خود قرار داده است و این مضامین تحت‌تأثیر مسائل جامعه به داستان‏های براهنی راه یافته‏اند. از سوی دیگر، مسائل اجتماعی موجود در آثار رضا براهنی، همان دغدغه های طبقه‏ ای از جامعه است که براهنی نیز به آن تعلق دارد و این طبقه، همان قشر روشن‌فکر جامعه است. بنابراین مهمترین مؤلفه نظریه جامعه ‏شناختی لوسین گلدمن که همانا تأثیرپذیری اثر ادبی از طبقه اجتماعی مؤلف است، در داستان‏های براهنی نمود یافته، مضامین داستان‏های او همان دغدغه ‏های طبقه اجتماعی نویسنده است.