واکاوی و تحلیل شگردهای نوزایی در مضمون‌پردازی داستان‌های کوتاه «سمیره عزام» با تکیه بر بوطیقای روایت‌شناسی فرمالیسم

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان وادبیات عربی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 استاد گروه زبان وادبیات عربی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 مدرس گروه زبان وادبیات عربی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22126/rp.2022.7107.1452
چکیده

بدون تردید ژانرهای ادبی برای حفظ جذابیّت، پویایی و در نهایت اثرگذاری بر مخاطب - به­ مثابه غایت هنر- نیازمند نوآوری و نوجوئی در جنبه­ های مختلف ساختار و محتوا هستند و در این راه باید ساخت­ مایه خود را بر به ­کارگیری تکنیک­های خلّاقانه و نو بنا کنند. شکلوفسکی منتقد شکل­ گرای روسی از این نو­به­نوشدن و حرکت در راستای زیباآفرینی بر اساس معیارهای نو و مخاطب پسند با عنوان آشنایی­ زدایی یاد می­کند و معتقد است شاعر یا نویسنده باید با کمک تمهیدات زیباشناختی و صناعات نوین هنری، نوشته­ اش را به ­گونه­ ای تازه و­غریب به­ مخاطب ارائه کند. در این راستا پژوهش حاضر تلاش دارد با واکاوی سطوح مختلف پی­رنگ­ سازی مطمح­نظر فرمالیست­­­ها در سطح درون‌مایه­ایِ داستان­های کوتاه «سمیره عزام» نویسنده معاصر فلسطینی، جلوه­های مختلف خلاقیّت و مؤلفه­ های نوجویانه او را در پرداخت این عنصر اساسی، تحلیل و تبیین نماید. بررسی­ها نشان می­دهد که وی در بسیاری از داستان­هایش توانسته است با به­ کارگیری ترفندهای ابداعی و ساختارشکنانه­ مانند شگردهای فراداستانی، گزینش موضوعات و­ مفاهیم مردانه و روایت آن­ها در فضایی عاطفی، تخطی از اصول پی­رنگ متعارف و سنتی، کاربست خلّاقانه و ترکیبیِ اقسام مهجور و مألوف زاویه دید، ضمن گشودن دریچه ­ای تازه به­روی داستان­ نویسی زمان ه­اش، درون­مایه را تحت­ تأثیر قرار داده، آن­را به ­گونه­ ای بدیع و نونَوار به خواننده عرضه نماید.