فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 ایران دورة سلجوقی و سوریه دورة ایوبی دو منطقة مهم در تولید آثار سفالی فاخر در قرون ششم و هفتم بوده‌اند. یکی از تولیدات منحصربه‌فرد این دو منطقه میز‌های سفالی کوچک و کوتاهی است که محلی برای قرار دادن اشیا بوده‌ و در تزئین آنها از الگوهای معماری بهره‌برداری شده است. این آثار از تولیدات رایج و مشابه دورة سلجوقی ایران و ایوبیان سوریه به شمار‌ آمده که به دلایل مهاجرت، تجارت و جنگ، تحت تأثیر یکدیگر بوده‌اند، به‌گونه‌ای که تولید میز‌ها در هیچ‌یک از دوره‌های تاریخی مشابه این دو منطقه نبوده است. هدف از انجام این تحقیق آن است که با مقایسه و تطبیق میزهای ایران و سوریه، ضمن پرداختن به شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود، سیر تحول میزها از طریق تجزیه‌وتحلیل تزئینات، شکل و نحوة ساخت، موردبررسی قرار داده و به تأثیرپذیری این آثار از یکدیگر پرداخته شود تا از این رهیافت بتوان به شناخت کمی و کیفی و میزان اثرگذاری معماری بر ساخت و تزئین آنها دست ‌یافت. سؤال‌های این پژوهش عبارت‌اند از: 1. نقوش به‌کاررفته در تزئینات میز‌های سفالی ایران و سوریه چه هستند؟ 2. شباهت‌ها و تفاوت‌ها بین شکل و تزئینات میز‌های سفالی مناطق ذکرشده کدام‌اند؟ 3. در ساخت شکل و تزئینات میزهای سفالی از چه روش‌هایی استفاده‌شده است؟ پژوهش کیفی است و در حوزۀ روش‌شناسی متکی بر توصیف و تحلیل است. گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای و میدانی صورت گرفته است. در این خصوص، با تکیه‌بر منابع معتبر، چهارده نمونه میز سفالی از موزه‌های داخل و خارج، جمع‌آوری‌شده و موردبررسی قرارگرفته‌اند. جهت تحلیل دو نمونه از میزهای ایران روش میدانی و بازدید مستقیم از موزة‌ سفال و آبگینه تهران انجام‌شده است. تزئینات و ساختار ساده تا پیچیدة این آثار مانند تزئینات ساده و کم نقش قالبی تا تزئینات پرنقش و ریز زرین‌فام، ساختار ساده و یک طبقه‌ای میزها تا ساختار پیچیده‌تر و دوطبقه‌ای آنها و لعاب ساده و تک‌رنگ میزها تا لعاب پیچیده و باارزش زرین‌فام، پیشرفت در تحول ساخت میزها را نشان می‌دهد. یافته‌ها مبین آن است که عناصر معماری حضور چشمگیری در تزئین میزها دارند. این میزها شباهت‌های کلی و تفاوت‌هایی در ساختار، تزئینات و لعاب با یکدیگر داشته و در ساخت و تزئین آنها از شیوۀ کاربردی و مهم قالبی استفاده‌شده است.