تعیین میزان سهم رسوبدهی اراضی مارنی در حوزه آبخیز حبله‌رود با مقیاس ‏شبیه‌ساز باران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه خوارزمی تهران و کارشناس ارشد، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 دانشیار، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران

3 دانشیار، دانشکده جغرافیا، دانشگاه خوارزمی تهران

doi
10.22092/ijwmse.2016.106811
چکیده

فرایند فرسایش یکی از مهم‌ترین فرایند تخریب سنگ‌ها ‌در طبیعت به‌ویژه در اقلیم نیمه‌خشک می‌باشد. اولویت‌بندی پتانسیل ‌رسوب‌زایی آن‌ها از مسائل پر اهمیت برای مدیران و برنامه‌ریزان حوزه‌های آبخیز است. این مطالعه در حوضه حبله‌رود و شمال شهر گرمسار با هدف بررسی و مقایسه ­سهم رسوبدهی سازندهای مارنی و غیرمارنی انجام شده است. برای این منظور نقشه واحدهای لیتولوژیکی به‌عنوان واحد کاری در سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه شد. سپس، پتانسیل مقدار رسوب بر اساس رسوب جمع‌آوری شده از دستگاه شبیه‌ساز باران کامفورست با شدت چهار میلی‌متر در دقیقه و تداوم 10 دقیقه در دو گروه لیتولوژی  مارنی و غیرمارنی‌ انجام شده است. نتایج نشان داد، در حوضه حبله‌رود سهم رسوبدهی، اراضی مارنی و غیرمارنی به‌ترتیب 40.6 و 59.4 درصد بوده است. در حالی که از لحاظ وسعت اراضی مارنی و غیر مارنی به‌ترتیب 21.4 و 78.6 درصد است. رسوب ویژه اراضی مارنی در کل حوضه 2.38 تن در هکتار بوده ‌که ‌دو برابر رسوب اراضی غیرمارنی است. تحقیق حاضر نشان داد که استفاده از دستگاه شبیه‌ساز باران به‌منظور رتبه‌بندی سهم رسوبدهی حاصل از سازندها، برای پژوهشگران حوزه‌های آبخیز روشی مناسب، جهت برآوردی صحیح از میزان فرسایش می‌باشد.