ارزیابی خطر زمین‌لرزه به روش منطق فازی در منطقۀ دهک (خراسان جنوبی)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تکتونیک، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استاد تکتونیک، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 استادیار تکتونیک، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

4 دانشجوی دکتری تکتونیک، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22111/gdij.2018.3552
چکیده

در استان خراسان جنوبی (شرق ایران) به‌دلیل عملکرد گسل‌های فعال (گسل‌های شمالی- جنوبی، شرقی- غربی و شمال غرب- جنوب شرق)، شاهد بروز زمین‌لرزه‌‌هایی با بزرگاهای مختلف هستیم. برای کاهش خسارات، تعیین مناطق دارای پتانسیل بالای لرزه‌‌ای از اهمیت ویژه‌‌ای برخوردار است. در این پژوهش، از شش عامل مؤثر در زمین‌لرزه (گشتاور لرزه‌ای، هم‌شتاب لرزه‌‌ای، هم‌شدت شکستگی، فاصله از شکستگی، مقاومت واحدها و عمق آبرفت)، استفاده شد. در این زمینه پارامترهای مؤثر اولویت‌بندی شد. در مرحلۀ بعدی با استفاده از منطق فازی، وزن پارامترها مشخص شد و در پایان با استفاده ازARC GISبا هم تلفیق شدند. مطالعات پهنه‌بندی حاکی‌از آن است که فاکتورهای گشتاور لرزه‌ای و هم‌شتاب مهم‌ترین نقش را در وقوع زمین‌لرزه‌ها در منطقه ایفا می‌کنند. در نقشۀ پهنه‌‌بندی به روش فازی، حریم گسل‌های نهبندان، سهل‌آباد، دهک، چهارفرسخ، اردکول و ماژان در محدودۀ خطرِ خیلی‌زیاد قرار دارند. بر‌اساس پارامتر شتاب لرزه‌ای، شتابی که گسل دهک به روستاهای آن منطقه وارد می‌‌کند، معادل 58/0 شتاب ثقلی زمین است.نقشه‌های خروجی به‌دست‌آمده بر‌اساس اپراتورهای فازی نشان می‌دهد که نقشۀ حاصل از جمع جبری فازی (sum)، بیشترین انطباق را با واقعیت دارد که به‌ترتیب20، 28، 26، 16 و 10 درصد از منطقه در کلاس‌های خطر خیلی‌کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی‌زیاد قرار دارد. در این نقشه قسمت اعظم منطقۀ دهک (70 درصد) در کلاس خطر زیاد و خیلی‌بالا قرار دارد.