فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ظهور اندیشه‌های ایرانشهری و توجه به مضامین باستانی و ملی در دوره اول مکتب قاجار موجبات نمود گونه‌ای تصویری می‌شود که ریشه‌های آن در امتداد هویتی تاریخ ایران و روح مستتر در جوهر آریایی متون مذهبی، حماسی و اسطوره‌ای جستجو می‌شود. اندیشه ایرانشهری مکتب قاجار به ‌عنوان گفتمانی حکومتی- ملی همراه با گفتمان اسلامی-شیعی و مدرنیته، از باز یادآوری‌های تصویری مدد می‌جوید که ریشه در مضامین قهرمانی و اسطوره‌ای ایران دارد. هدف از این پژوهش مطالعه گفتمانی و شمایلی دیوارنگاره‌های فضای عمومی ذیل اندیشه ایرانشهری و علل بازتاب این گفتمان در مضامین قهرمانی-اسطوره‌ای است. نوع تحقیق به لحاظ هدف، بنیادین- نظری است و با مطالعات کتابخانه‌ای آغاز و بر محوریت اندیشه ایرانشهری و تاریخ دوره قاجار با روش‌های توصیفی و تحلیلی بنا شده است. مصادیق تصویری، دیوارنگاره‌های فضای عمومی با محوریت شمایل‌های قهرمانی، بالأخص نقشِ رستم و شاه است و چرایی استملاک از این مضامین مورد بررسی قرارگرفته است. بررسی‌ها نشان می‌دهند ارجاعات تصویری بینامتنی در نقوش دیواری، با مفاهیم اسطوره‌ای و بازتاب امر قهرمانی در شخص شاه در مکان‌های عمومی، استمداد قدرت خواهی تصویری ممتدی است که در هر دوره از تاریخ ایران با توجه به مفهوم وحدت ملی مطرح می‌شود. در این میان، دیوارنگاری مکتب قاجار رسانه تبلیغی قدرتمند جهت نمود ملی‌گرایی است و نقش شاه به‌عنوان رمزی از وحدت در تنوع همه اقوام ملت به رستم به‌عنوان کالبدی نمادین جهت بروز معنای مثالین پادشاه فره مند و آشنا در اندیشه‌ایرانی واگذار می‌شود.