فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شکار از دوران باستان تا به امروز از موضوعات موردتوجه پادشاهان، امرا و مردم عادی بوده است، چنان‌که حتی مراسم تشریفاتی خاصی به این موضوع اختصاص می‌یافته و پادشاهان افرادی را برای تربیت حیوانات و پرندگان شکاری می‌گمارده‌اند. در آثار هنری و بالأخص در نگارگری و نسخه‌های خطی هم تصاویری مرتبط با موضوع شکار و پرندگان شکاری مشاهده می‌شود. شاهنامه طهماسبی یکی از شاهکارهای نگارگری ایرانی است که در برخی نگاره‌های آن پرندگان شکاری تصویرنگاری شده است. هدف از پژوهش حاضر تجزیه‌وتحلیل تصاویر پرندگان شکاری در نگاره‌های شاهنامه طهماسبی و ارتباط تصاویر با متن اصلی است. سؤال‌های این پژوهش عبارت‌اند از 1. ساختار تصویری و زیباشناختی پرندگان شکاری در نگاره‌های شاهنامه طهماسبی چگونه است؟ 2. نقش چه پرندگانی به‌عنوان پرندگان شکاری در نگاره‌های شاهنامه طهماسبی آمده است؟ 3. ارتباط میان تصاویر پرندگان شکاری و متن شاهنامه چگونه است؟ روش تحقیق پیش‌رو به شیوه توصیفی- تحلیلی انجام‌شده و داده‌های آن با جستجو در منابع کتابخانه‌ای و مشاهده آثار جمع‌آوری‌شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که هنرمندان مصور کار شاهنامه طهماسبی در تصویرنگاری پرندگان شکاری و موضوع تربیت این حیوانات پایبند به واقعیت موضوع زمان خود بوده‌اند و در نگاره‌ها برخی امور رایج در نگه‌داری پرندگان نظیر کاربرد دستکش و چشم‌بند و نوع گونه خاص موردتوجه بازداران برای تربیت، هیچ‌کدام از دید ظریف و نکته‌سنج نگارگران شاهنامه فروگذار نشده است. همچنین در میان تصاویر پرندگان شکاری در شاهنامه 22 تصویر از این نوع پرندگان به‌دست‌آمده که بر اساس فرهنگ‌های عمید و معین، 17 تصویر به گونه باشه اختصاص دارد و تصویر غالب نوع باشه در میان گونه‌های دیگر این احتمال را افزایش می‌دهد که پرنده باشه بیشترین طرفدار را در میان بازداران آن زمان داشته و یا در آن زمان این‌گونه بیشتر یافت می‌شده است. همچنین در مورد ارتباط تصویر با متن باید افزود که از 15 نگاره فقط دو مورد از نگاره‌ها با متن ارتباط داشته و در راستای تصویرنگاری متن انجام‌شده‌اند.