بررسی مؤلفه های جهان شمولی در رمان فرانکشتاین در بغداد با استفاده از دیدگاه حسام الخطیب

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

4 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

5 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22126/rp.2022.7121.1456
چکیده

در مطالعات ادبیات تطبیقی معاصر، ادبیات جهان به‌‌عنوان شاخه­­ ای شناخته ‌شده است که فرایند گردش متون ادبی را بررسی می‌کند. این اصطلاح که نخستین بار توسط گوته در اویل قرن نوزدهم مطرح شد، بر گردش آثار ادبی فراتر از زبان و فرهنگ مبدأ تأکید می‌ورزد. بعد از او صاحب‌نظران و اندیشمندان بسیاری، مفهوم ادبیات جهان وی را به چالش کشیدند و آن را در حیطۀ قبول یا نفی و تردید قرار دادند. محققانی مانند امیلی آپتر، دیوید دمراش، پاسکال کازانووا، فرانکو مورتی و... هر یک از دیدگاه خاص خود، به دنبال ترسیم مرزهای مفهومی و مادی آن بوده‌اند. حسام الخطیب تطبیق‌گر فلسطینی‌الاصل به بیان مؤلفه‌های مؤثر در گردش ادبی و جهانی‌‌شدن یک اثر در سه سطح درون‌متنی، زبانی و ساختار بیرونی پرداخته است. این جستار در نظر دارد که با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با توجه به مؤلفه‌های جهان‌شمولی آثار، از دیدگاه الخطیب، به بررسی گردش ادبی رمان فرانکشتاین فی بغدادِ احمد سعداوی، در آن ‌سوی مرزهای ملی عراق بپردازد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که موفقیت جهانی فرانکشتاین فی بغداد احمد سعداوی تحت تأثیر موقعیت سیاسی- اجتماعی عراق، ساختار درونی و بیرونی رمان، مزایای نسبی زبان‌ها و... شکل‌گرفته است.