توموگرافی الکتریکی دو بعدی، روشی مناسب در شناخت ویژگی‌های ‏زمین‌شناسی عرصه‎‌‎های پخش سیلاب، مطالعه موردی: ایستگاه هرات-یزد

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 مربی، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 کارشناس ارشد، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/ijwmse.2016.105970
چکیده

در مکان­‌یابی عرصه پخش سیلاب مطالعات توموگرافی الکتریکی در شناخت ویژگی‌­های زمین‌­شناسی منطقه شامل تعیین عمق سنگ بستر، ضخامت آبرفت، سطح ایستابی، گسل و لایه نفوذناپذیر نقش اساسی ایفا می­‌کند. مواردی که روش­‌های توموگرافی به آن‌ها پاسخ می­‌دهد از پارامترهای مهم در مکان­‌یابی عرصه پخش سیلاب محسوب می­‌شوند. روش توموگرافی الکتریکی بر مبنای روش معکوس‌‎­سازی جدیدی استوار است که قادر به مدل‌­سازی توزیع مقادیر مقاومت ویژه تحت هر گونه شرایط توپوگرافی می‌­باشد. در این پژوهش، مطالعات توموگرافی الکتریکی در یک شبکه مستطیلی شکل با سه پروفیل موازی، عمود بر آبراهه و با فواصل 600 متری و طول متوسط 1250 متر که عرصه پخش سیلاب ایستگاه هرات-یزد و مناطق مجاور آن را تحت پوشش قرار می‌­­داد، طراحی شد. روی پروفیل‌­ها جمعاً 18 سونداژ شلومبرژه با پهن شدگی AB/2 ،100 و 147 متر به فاصله 250 متر از یکدیگر در نظر گرفته شد. با تهیه مقاطع دو بعدی حاصل از مدل‌سازی معکوس با نرم‌افزار RES2DINV 3.53 محل دقیق گسل تعیین شد. با استخراج داده­‌های مدل شده در فرمت نرم‌افزار SURFER 7 و تهیه شبه مقاطع مقاومت ویژه در عمق­‌های مختلف، نوع گسل، میزان جابه‌جایی طبقات رسوبی و ضخامت آبرفت مشخص شد. با مقایسه مقادیر مقاومت ویژه با لوگ چاه­‌های موجود در منطقه نفوذپذیری نسبی لایه‌­های زیرین مشخص شد. نتایج نشان داد که کرانه راست رودخانه فصلی مناسب­‌ترین مکان برای توسعه سامانه پخش سیلاب کنونی است.