فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ناظر و منظور سرودۀ وحشی بافقی یکی از شیواترین و جذاب‌ترین منظومه‌های ادبیات غنایی است که به استقبال از خسرو و شیرین نظامی سروده شده و با وجود بیانی شیوا و جذابیت داستانی، کمتر به آن توجه  شده است، نام این شاعر در ادبیات قرن دهم در مکتب واسوخت در زمرۀ تواناترین شاعران است؛ زیرا شاعرش با زبانی سهل و ممتنع و پر از صداقت همراه شده و از منظر ساختارگرایی مشابه برخی از قصه‌های پریان است. پراپ با طرح و تبیین ساختار روایی قصه‌های پریان، نشان داده است، قصه‌ها در عین تنوع، از نظر انواع قهرمان و عملکردشان دارای وحدت هستند. این مقاله درصدد است ساختار روایی داستان ناظر و منظور را بر اساس دیدگاه ریخت‌شناسی پراپ بررسی نماید تا کارایی الگوی پراپ در ساختار منظومۀ مذکور در بخش‌های خویشکاری، شخصیت‌ها و صفات آنان، حرکت‌ها و انگیزش را با رویکردی تطبیقی- تحلیلی نشان دهد. نتیجه بررسی نشان می‌دهد ساختار داستان از بیست‌وهفت خویشکاری، پنج حرکت و پنج شخصیت تشکیل شده است؛ بنابراین منظومۀ ناظر و منظور از نظر سیر داستانی، شخصیت‌ها و اعمال و کنش‌های آن‌ها و خویشکاری‌های مذکور در ذیل الگوی ریخت‌شناسی پراپ قرار می‌گیرد.