بررسی روایتشناسانۀ مجموعه داستان آویزههای بلور اثر شهرنوش پارسی پور بر اساس نظریۀ ژرار ژنت
نویسندگان
1 استاد، زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، زبان و ادبیات فارسی، علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران
3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران
doi
10.22126/rp.2022.7596.1546چکیده
ژرار ژنت در نظریۀ روایتشناسانۀ خود با تکیه بر پنج اصل: صدای روایت، زمان روایتگری، سطح روایت، زمان روایت و منظر روایت، روایتهای موجود در متون مختلف را بررسی میکند. نظریۀ او بهعنوان مطرحترین و جامعترین نظریۀ روایتشناسی شناخته میشود. پژوهش حاضر به روش توصیفی – تحلیلی و با هدف بررسی مجموعه داستان آویزههای بلور اثر شهرنوش پارسیپور از جنبۀ روایی و نشاندادن سطوح مختلف روایت در آن، انجام شده و در این بررسی، بر نظریۀ روایتشناسی ژنت تأکید شده است؛ در این راستا، پرسش اصلی پژوهش این است که در این نمونۀ انتخابشده، کدام عناصر از عناصر روایت و به چه میزان کاربرد داشته است؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که در این مجموعه داستان، سطوح مختلفی از نظریۀ روایتشناسی ژنت وجود دارد. در بررسی صدای روایت، نویسنده از مجموع 12 داستان کوتاه این اثر، در هفت داستان از راوی درونرویداد و در پنج داستان از راوی برونرویداد استفاده نموده و هفت داستان به شیوۀ پسارویداد و پنج داستان دیگر به شیوۀ همزمان با رویداد روایت شده است؛ هفت داستان دارای کانونیسازی درونی ثابت، دو داستان کانونیسازی بیرونی و سه داستان دیگر فاقد کانونیسازی یا دارای کانونیسازی صفر درجه است. شش مورد بسامد مفرد، پنج مورد بسامد مکرّر و یک مورد بسامد بازگو در پردازش داستانها بهدست آمد. در تحلیل زمان روایت داستانها، نُه نمونه استفاده از صحنهپردازی به شیوۀ برقراری گفتوگو میان شخصیتهای داستانها، پنج نمونه توالی زمانی، دو نمونه تطویل و دو نمونه وقفه یا مکث در روایت داستان مشاهده گردید.
