تحلیل ریختشناسانه مشربههای سفالی دوره میانی اسلامی کاشان
نویسندگان
1 استادیار دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان
2 کارشناسارشد صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، خراسان جنوبی، بیرجند
doi
10.22070/negareh.2019.3736.2002چکیده
ساخت اشیای سفالین از دوران پیش از تاریخ تا به امروز همواره مورد توجه انسانها بوده است. از طرفی نگرش ایرانیان از دیرباز نسبت به آب موجودیتی مقدس بوده است. آب در فرهنگ ایران از جمله چهار عنصر اصلی تشکیلدهنده این جهان است؛ بدیهی است که برای این مایع مقدس ساخت ظروفی که در شأن آن باشد ضروری بوده است. تحلیل ریختشناسانه مشربههای دوره میانی اسلامی کاشان با هدف شناخت عمیق و معرفی دقیق ویژگیهای ساختاری و ریختشناسانه شکلهای متنوع این دسته از ظروف شکل گرفته است. سوال مطرحشده در این پژوهش این است که مشربههای سفالی دوره میانی اسلامی کاشان از منظر ریختشناسی چگونهاند؟ روش این پژوهش به صورت توصیفی_تحلیلی و ریختشناسانه با هدف کاربردی و یافتهاندوزی به روش میدانی و اسنادی انجام شده است. نمونههای مورد بررسی به صورت غیر تصادفی و شامل 40 مورد برگرفته از مشربههای سفالی دوره میانی اسلامی کاشان است که در موزهها و کتب معتبر ارائه شدهاند و به دلیل تنوع در شکل مشربهها انتخاب شدهاند. ریختشناسی ظروف این منطقه با توجه به شکل ظاهری یعنی شکل دهانه، گردن، دسته، لوله، مخزن و پایه مورد تحلیل قرار گرفت. نوع و تنوع هرکدام از اجزای تشکیلدهنده آثار در جداولی توصیف و تحلیل شدند. این ظروف ابتدا براساس نوع دستهدار بودن یا بدوندسته بودن ظروف و سپس با توجه به شکل لوله ظروف تقسیم بندی شدند و سپس به بررسی اجزاء این ظروف پرداخته شد. نتایج تحقیق علاوه بر اطلاعات کامل شکل این ظروف نشانگر تنوع بسیار در شکل این آثار است که حاکی از خلاقیت هنرمند صنعتگر بوده و میتواند الهامبخش هنرمند امروز باشد.
