بررسی کارکرد «کانون روایت» در رمان گورستان‏ غریبان

نویسندگان

1 دانشجو دکتری، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 دانشیار، زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22126/rp.2021.6237.1315
چکیده

کانون‏ دید، نظرگاهی است که نویسنده یا راوی برای نگریستن به داستان انتخاب می ‏کند و بین روایت، زاویۀدید، راوی و خواننده ارتباط ایجاد می‏ کند. با توجّه به این‏که رمان صحنه تجسّم صداها، گفتمان متفاوت و برخورد چشم ‏اندازهای اجتماعی و زاویۀدید است؛ بنابراین هدف این پژوهش مشخّص‌کردن میزان اطلاعاتی است که نویسنده می‏ خواهد در اختیار مخاطب قرار دهد، همچنین دستیابی به افکار، احساسات، خواسته‏ ها و عواطف شخصیّت‏های داستانی که ممکن است آشکار یا پنهان باشد. برای رسیدن به این هدف استفاده از کانون‏های دید ضروری است که این کانون دید باعث نگرش متفاوت به یک پدیدۀ واحد می‏ شود. گورستان‏ غریبان نیز به دلیل به‏کارگیری راویان متعدّد از لحاظ کانونِ دید حائز اهمیّت است به همین منظور در این مقاله، با شیوۀ تحلیل محتوایی ابتدا به بررسی زاویه‌ دیدهای پرکاربرد در رمان و سپس با استفاده از نظریه ‏های روایت ‏شناسان به بررسی دیدگاه نویسنده، کانون روایت و کانونی‏ سازی و تحلیل گونه‏ های مختلف و جنبه ‏های ‏روان‏شناختی و ایدئولوژیک و...  پرداخته شده‏ است. نتیجه این‏که در گورستان‏ غریبان، یونسی به پدیدۀ واحد از نقطۀ کانون‏های متفاوت نگریسته و با استفاده از این کانون روایت‏های مختلف هم این بخت را به راوی داده ‏است که دربارۀ میزان حضور و مشارکت خود در داستان تصمیم‏ گیری کند و هم خواننده با رویدادها و پدیده‏ های متفاوت و جنبه ‏های دیگر داستان، از دیدگاه‏های مختلف آگاه شود.