تحلیل فرایند اقتباسی شخصیّت‌پردازی در فیلم «پاداش سکوت»از داستان من قاتل پسرتان هستم

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد تربت حیدریه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه، ایران

2 دانشیارزبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

3 استادیار زبان و ادبیّات فارسی، واحد تربت حیدریّه، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت حیدریه،ایران.

4 دکترای رشتۀ فلسفۀ هنر، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران شمال، ایران

doi
10.22126/rp.2021.6224.1313
چکیده

این مقاله می‌کوشد با نگاهی به موضوع اقتباس، نشان دهد که چگونه در فرایندی اقتباسی، با حفظ درون‌مایۀ اثر اوّلیه می‌توان با شخصیّت‌‌پردازی مؤثّر از یک داستان کوتاه چند صفحه‌ای و با شخصیّت‌های بسیار اندک، یک فیلم بلند سینمایی با شخصیّت‌های متعدّد ساخت. در یک داستان و فیلم­نامه، شخصیّت نیز در کنار بن‌مایه و محتوا نقش بسیار مهمّی را عهده‌دار است. اساساً شخصیّت به محتوای داستان معنا می‌بخشد. شخصیّت، فردی است که کیفیّت اخلاقی و روحیات او در رفتار، گفتار و کردارش آشکار باشد و خواننده یا تماشاگر بتواند به‌راحتی با او ارتباط برقرار کند. خلق چنین شخصیّت‌هایی را در داستان یا فیلم‌نامه شخصیّت‌پردازی گویند. مقالۀ حاضر با بررسی یکی از داستان‌های مربوط به دفاع مقدّس به نام من قاتل پسرتان هستم نوشتۀ جعفر دهقان، به خلق شخصیّت، در فیلم اقتباس‌شده از آن «پاداش سکوت» به کارگردانی مازیار میری می‌پردازد، تا نقش کلیدی شخصیّت در یک داستان و یک فیلم را نشان دهد. در این بررسی به شیوه‌های گوناگون شخصیّت‌پردازی فیلم‌ساز همچون شخصیّت‌های اصلی و فرعی،  شخصیّت‌های ایستا و پویا، شخصیّت‌های ساده و شخصیّت‌های جامع، شخصیّت قالبی، قراردادی و نوعی اشاره شده است. با روش تحلیل داده‌ها به‌صورت کیفی وکمّی این نتایج به‌دست آمده است: ضرورتِ افزودن، کاستن و تغییر اتّفاقات رخ‌داده و شخصیت در فیلم در انواع اقتباس‌ها، نحوه شخصیّت‌پردازی به‌عنوان عنصر اصلی روایت و نقش انتخاب شایستۀ شخصیّت در بیان روایت به بهترین و قابل فهم‌ترین شکل.