تحلیل دیدگاهها و موضوعات نوظهور در مطالعات مرز
نویسندگان
1 دانشآموختۀ جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
2 استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
doi
10.22059/jhgr.2016.56832چکیده
مرز بهعنوان پدیدهای پویا، یکی از موضوعات بنیادی مطالعات جغرافیای سیاسی بهشمار میرود. در گذشته، بیشتر مطالعات مرزی، تقریباً بهطور انحصاری بر حکومتها متمرکز بودند، اما امروزه مرز، خطی قلمداد میشود که مقیاسهای فضایی و اجتماعی متنوع را از یکدیگر جدا میکند. درواقع، بیشتر پژوهشهای کنونی در جغرافیای انتقادی، بازتابدهندة گرایش مجدد به وجود مرز است. در این مطالعات، مرزها بهعنوان سازههای اجتماعی پویا درک میشوند. چنین آثاری، حول محور جدال و مناظرهای بین ایستایی و تغییر، ثبات و پویایی دربارۀ موضوع «تحدید حدود فضایی» تولید و بازتولید اجتماعی مرزها سازماندهی شدهاند. با توجه به دگرگونیهای جهان امروز و نیز وجود خلأ ادبیات نظری دربارۀ مرز و تحولات آن در حوزۀ جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، ضرورت انجامدادن این پژوهش کاملاً احساس میشود. این تحقیق، بنیادی- نظری است و به روش تحلیلی، به بررسی دیدگاهها و موضوعات نوظهور در مطالعات مرزی میپردازد. نتایج نشان میدهد جهان سرشار از مرزهای مختلف است و امروزه مرزها نهتنها در اطراف حاکمیتهای سرزمینی حکومتها، بلکه در اطراف ملتها، گروهها، مذاهب و افراد نیز کشیده شدهاند. از اینرو، مطالعۀ مرز مستلزم وجود دیدگاهی سلسلهمراتبی و چندبعدی است.
