تحلیل مضامین بصری فالنامههای مصور عصر صفوی بر مبنای کاربرد در امر پیشگویی (مطالعۀ موردی: نگارههای نسخۀ فالنامۀ فارسی موزه توپقاپی سرای)
نویسندگان
1 دانشگاه مازندران
2 دانشیار دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران
doi
10.22070/negareh.2019.956چکیده
فالنامههای مصور عصر صفوی دارای نگارههای متعدد با مضامین گوناگونی هستند که این نگارهها در جهت هدف اصلی این نسخهها در امر پیشگویی و فالگیری به تصویر درآمدهاند. در این مقاله با هدف مطالعه و بررسی تنوع مضامین در نگارههای فالنامههای مصور دورۀ صفویه، نگارههای نسخۀ فالنامۀ فارسی موزه توپقاپی سرای مورد تحلیل و خوانش قرار گرفته است تا پاسخی به این مسئله داده شود که در سنت فالنامهنگاری عصر صفوی چه مضامینی تصویر شده؟ و این تصاویر چگونه در ساحت پیشگویی و فالگیری مورد استفاده قرار گرفتهاند؟. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوۀ کتابخانهای صورت گرفته است. نتایج بهدست آمده از این تحقیق نشان میدهد که مضامین نگارههای نسخۀ فالنامۀ فارسی موزه توپقاپی سرای در سه دستۀ اصلی دینی، ادبی و تنجیم به تصویر درآمده و مضامین دینی بیشترین تعداد نگارههای این نسخه را به خود اختصاص داده است. مضامین نگارههای این نسخۀ فالنامه از طریق کارکرد تمثیلی روایت تصاویر در جهت تعیین سعد و نحس امور و باورپذیری پیشگویی مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین در این نسخه تلاش شده است تا با القای مفهوم توسل و استخاره از طریق مضامین دینی نگارهها به امر پیشگویی و فالگیری در برابر ممنوعیت نهادهای دینی، مشروعیت داده شود.
