تحلیل سرعت روایت رمان طریق بسمل شدن دولتآبادی بر پایه روایتشناسی ژرار ژنت
نویسندگان
1 کارشناسیارشد زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیات پایداری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، گرایش ادبیات پایداری، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.
doi
10.22126/rp.2022.2399چکیده
سرعت روایت، عنصر سازهای و مهم در شکلگیری داستان و رمان است که از جنبه های مهم و اصلی در روایت رمان بهشمار میآید، ژرار ژنت (۱۹۳۰-۲۰۱۸) نظریهپرداز و نشانهشناس فرانسوی، اختصاص یک تکه کوتاه از متن به مدت زمان درازی از داستان را سرعت مثبت و برعکس آن را سرعت منفی مینامید. موضوع رمان طریق بسمل شدن اثر محمود دولتآبادی در زمینۀ جنگ ایران و عراق است که با سبک و سیاقی پیچیده و با بهره گیری از عناصر اسطورهای، بینامتنیت های گوناگون تاریخی، روابط تاریخی میان اعراب و ایرانیان و... به رشته تحریر در آمده است. جستار حاضر خوانشی است که با روش اسنادی – توصیفی، سرعت روایت در این رمان را بر پایه نظریة ژنت تبیین میکند تا به این پرسش پاسخ دهد که کدامیک از عناصر سرعت روایت با توجه به نظریة ژنت در این اثر تبلور یافته است؟ نتیجة بهدست آمده نشان میدهد، توازنی در عوامل کاهش سرعت و افزایش سرعت در رمان وجود ندارد، بلکه کفه سنگین کاهش سرعت متن، بر اثر بینامتنیتهای تاریخی و غیره، بهطور دائم خواننده را درگیر گره گشایی و چالشهای ذهنی میکند تا با تعمق بیشتر و با مراجعه به تاریخ و دیگر آثار به درک معنای واقعی رمان برسد.
