نقد پسااستعماری رمان «بر جادّه‌های آبیِ سرخ»

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده زبان و ادبیات، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22126/rp.2021.5809.1266
چکیده

نقد پسااستعماری ازجمله پژوهش ­های میان­ رشته ­ای است که برای بررسی و تحلیل متون ادبی، به منظور پی­بردن به استراتژی­ های استعماریِ نهفته در این متون، رویکردی کاربردی و بسیار مؤثّر به‌شمار می ­آید. رمان بر جادّه­ های آبیِ سرخ اثر نادر ابراهیمی یکی از آثار برجسته ادبیّات معاصر فارسی است که در آن، ضمن روایت تاریخ ایران در دوره افشاریه و زندیه به حضور استعمارگران در نواحی جنوب ایران و پیامدهای آن پرداخته­ شده ­است. مسأله اصلی این پژوهش بررسی مؤلّفه‌های پسااستعماری و تحلیل بازخوردهای استعمار در این رمان است و در این راستا از روش توصیفی ـ تحلیلی استفاده ­شده­ است. یافته­ های تحقیق حکایت از آن دارد که ساختار اصلی رمان را تضاد و تقابل غرب و شرق یا استعمارگر و استعمارشده تشکیل می­ دهد و نادر ابراهیمی با نگاهی انتقادی و دیدی متفاوت مهم­ترین مؤلّفه ­های ادبیّات پسااستعماری همچون اروپامحوری و مرکززدایی از آن، استعمارگر و استعمارشده، خود و دیگری، خشونت نظام استعماری در برابر ضد خشونت بومی، حکومت دیکتاتوری و دست ­نشانده غرب، استعمارستیزی، گسست میان تمدّن شرق و غرب و نابرابری حقوق انسانی را در این رمان به تصویر کشیده­ است.