ارزیابی و تحلیل ابعاد و مؤلفه‌های تاب‌آوری شهر کرمان

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه

2 استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه مراغه

3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری

doi
10.22111/gdij.2017.3185
چکیده

      در چند دهه‌ی گذشته، جهان نسبت به خطر­ها بطور فزاینده­ا­ی آسیب­پذیر شده است. شناخت و کاهش  آسیب­پذیری شهرها؛ بویژه در ایران که شهرها بافت نامتجانس و در عین حال کهنه­ا­ی دارند، از اهمیّت فراوانی برخوردار است. در سال­های اخیر نهادها و آژانس‌های فعال در زمینه‌ی کاهش سوانح، بیشتر فعالیّت­های خود را بر دست‌یابی به جامعه‌ی تاب­آور در برابر سوانح متمرکز ساخته­اند. هدف از این مطالعه ارزیابی و سنجش میزان تاب­آوری شهر کرمان بدون در نظر گرفتن مخاطره می­باشد. به این منظور از400 کارشناس مشرف بر وضع موجود شهر بااستفاده از نمونه­گیری طبقه­بندی تصادفی با لحاظ کردن مواردی چون تخصص و شغل، تعداد 40 کارشناس به عنوان نمونه انتخاب شده است. پایایی داده­های مورد استفاده با بهره­گیری از آلفای کرونباخ به میزان 942/ محاسبه شده است. برای نیل به این هدف از روش تحقیق توصیفی- تحلیلی مبتنی بر تحلیل پرسشنامه بهره گرفته شد و برای تجزیه و تحلیل داده­ها، از روش­های آماری میانه، میانگین، آزمون K-S و آزمون On sample T-test و رگرسیون گام به گام استفاده شده است. نتایج حاصل از تحلیل آماری نشان می­دهد تاب­آوری شهر کرمان در همه ابعاد و مؤلفه‌ها از نظر کارشناسان پایین­تر از سطح مطلوب می­باشد. بطوری‌که مقدار محاسبه شده‌ی تاب­آوری کلی جامعه 62/2 کمتر از حد مبنا (3) می­باشد. در نهایت بر اساس آزمون رگرسیون از میان مؤلفه‌های تاب‌آوری شهر کرمان، شاخص نهادی- مدیریتی با ضریب بتا 282/0 بیشترین تاثیر را بر شاخص‌های تاب­آوری شهر کرمان داشته است. سپس به ترتیب شاخص زیرساختی- کالبدی، محیطی، اجتماعی و اقتصادی با ضریب بتا 259/0، 230/0، 226/0و در انتها شاخص اقتصادی با ضریب بتا 216/0 بیشترین سهم را  در تاب‌آوری شهر کرمان داشته­اند.