اقتباس وفادار یا انتقال روح اثر تحلیل کیفیت اقتباس‌های سینمایی از داستان بچه مردم آل‌احمد

نویسندگان

1 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

doi
10.22126/rp.2021.5935.1276
چکیده

بخشی عمده از مطالعات اقتباس، به‌عنوان شاخه‌ای بینارشته‌ای، به فرآیند انتقال اثر داستانی مکتوب همچون رمان و داستان کوتاه به رسانه بصری فیلم اختصاص دارد. صاحب‌نظران حوزه سینما و ادبیات، درباره کیفیت اقتباس سینمایی، آثار مناسب برای اقتباس، انواع اقتباس، کیفیت آن و... سخن گفته‌اند؛ سابورو درک درست از سبک اثر مبدأ و بهره‌گیری به‌جا از ابزارهای سینمایی، برای تبدیل اثر داستانی به فیلم را، لازمه اقتباس موفّق برشمرده‌است و منتقدان قرن بیستم نیز به حفظ و انتقال «روح اثر ادبی»، در فرایند اقتباس، تأکید کرده‌اند. در این پژوهش، با نگاهی به نظریه‌های مطالعات اقتباس، به‌روشِ توصیفی ـ تحلیلی، کیفیت اقتباس در دو فیلم اقتباس‌شده از داستان کوتاهِ بچه مردم آل‌احمد واکاوی و تحلیل شده‌است. نتایج حاکی از آن است که در فیلم یه روز قشنگ برفی، باوجودِ وفاداری بیشتر به وقایع داستان مبدأ، انتخاب ژانر ملودرام، برخلافِ سبک رئالیستی داستان آل‌احمد، سبب شده‌است تا روح اثر منتقل نشود؛ اما در فیلم کوتاه قبل از تاریکی، با وجودِ تفاوت چشمگیر در پیرنگ، شخصیت‌ها، زمان و مکان و... با داستان مبدأ، پای‌بندی فیلمساز به سبک داستان و بهره‌گیری از ابزارهای سینمایی مناسب روح اثر را به‌خوبی منعکس کرده‌است.