ارزیابی و تحلیل تغییرات هندسی نیمرخ طولی و عرضی رودخانه‌ی قره‌ سو طیّ سال‌های 1334-1393

نویسندگان

1 استادیار جغرافیا، دانشگاه یزد

2 کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه یزدf

doi
10.22111/gdij.2017.3030
چکیده

پلان هر رودخانه، معرّف بسیاری از ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی و دینامیکی آن رودخانه است. شکلنیمرخطولی و عرضیرودومخصوصاًدرجهتقعّرآنبهعواملمختلفیازجملهتمرکزدبی جمعشدهازشبکه‌هایزهکشیبهمجرایاصلیرود،میزانفرسایشرسوبدرامتداد مجرا،سنگ‌شناسی،توپوگرافیوویژگی‌هایتکتونیکیحوضهبستگیدارد. طبیعی است که با تغییر در این شرایط، پلان رودخانه تغییر پیدا می‌کند. هدفاز این پژوهش بررسی و تحلیل تغییرات ژئومورفیک نیمرخ‌های طولی و عرضی رودخانه‌ی قره‌سو طیّ بازه‌ی زمانی 1334-1393 بوده کهبا توجه به طویل بودن (حدود 400 کیلومتر)، رودخانه به 5 بازه تقسیم شده و سپس برای رسم مقاطع طولی رودخانه از تصویر ماهواره‌ای PAN IRS،مدل ارتفاعی(DEM)نقشه‌ توپوگرافی50000/1 منطقه و نرم‌افزار ArcGISاستفاده شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که رودخانه‌ی قره‌سو یک نیمرخ طولی نسبتاً منظم و یکنواخت با پیچ و خم‌های متعددی را می‌پیماید که شکل کلی آن مقعّر بوده و به سمت پایین‌دست انحراف بیشتری  نسبت به خاستگاه اولیه پیدا کرده است به گونه­ای که میزان انحزاف آن در بازه‌ی پنجم به حدود 50 درجه می‌رسد. از نظر نیمرخ عرضی نیز رودخانه طیّ 60 سال اخیر روند کاهشی داشته است. در طیّ این دوره‌ی زمانی بیشترین تغییر در نیمرخ عرضی در بازه‌ی دو و پنج بوده و کمترین تغییر در نیمرخ عرضی در بازه‌ی یک اتفاق افتاده است. نتایج حاکی از تمایل رودخانه به افزایش رسوب‌گذاری و کاهش فرسایش در بیشتر بخش‌ها بوده که این امر نشان‌دهنده‌ی استقرار شرایط تعادل پایدار بر رودخانه است.