بررسی مولفه‌های معنایی مدرنیته در داستان ماهی سیاه کوچولو

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

4 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

doi
10.22126/rp.2021.6277.1318
چکیده

دنیای مدرن به اقتضای شرایط و ویژگی‌های متفاوت خود نسبت به گذشته، همواره خواهان صدا و ایدئولوژی مدرن است. به‌طور طبیعی دگرگونی‌های جهان معاصر خواسته یا ناخواسته زندگی تمام شهروندان به‌ویژه کودکان و نوجوانان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. به همین دلیل بزرگسالان، برای افزایش آگاهی به این قشر آسیب‌پذیر، باید ویژگی‌های جهان مدرن را شناسایی و به مراتب موضوعات پنهان ماندۀ این عرصه را نیز بازنمایی کنند. ادبیات داستانی کودک و نوجوان ابزاری قدرتمند جهت طرح موضوعات عصر مدرن به اذهان کودکان است؛ چرا که داستان نقش برجسته‌ای در رشد شناختی و عاطفی کودکان دارد. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی درصدد استخراج و شناسایی مفاهیم مدرنیته در داستان ماهی سیاه کوچولو است. نتایج پژوهش نشان می­دهد که بهرنگی در حوزۀ تجدّد به مفاهیمی ازجمله تبعید، تمایز، کنجکاوی نظری، سوسیالیسم، جنبش و پویایی، تضاد طبقاتی و آزادی نظر دارد. کودک در این داستان به­ واسطه هم‌ذات ­پنداری با شخصیّت اصلی داستان از تفکّر سنّتی و همرنگ جماعت شدن فاصله می­ گیرد و راهی سفری طولانی و پر خطر می‌گردد.