جلوه های ادبیات گوتیک درمجموعه داستان ترس ولرز ساعدی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

doi
10.22126/rp.2021.3679.1137
چکیده

ازجمله آثار غلامحسین ساعدی که می‌توان مشخصات نوع گوتیک را در آن دید مجموعه داستان «ترس و لرز» است. در این مجموعه که به زندگی مردم ساحل‌نشین جنوب پرداخته شده است، نویسنده از مرزهای واقعیت عبور ‌کرده، آن را آکنده از دلهره و اضطراب می‌کند. نوع گوتیک که ابتدا در قرن دوازدهم میلادی در معماری جلوه کرد و بیانگر راز و وحشت بود در قرن هجدهم، ژانری در داستان‌نویسی گردید. در این‌گونه آثار، نویسندگان، با ایجاد فضایی وحشتناک و توصیفات جزئی و تخیلی، خوانندگان را با دهشت و راز مشغول می‌سازند. شخصیت‌های این آثار، انسان‌هایی نامتعادل، روان‌پریش و گاهی جنایتکارند. اشاره به محیط‌های گرفته و دورافتاده و خالی از سکنة وحشت‌آور از دیگر عناصر این‌گونه آثار است. ساعدی در این مجموعه داستان درصدد است عقب‌افتادگی فرهنگی و اجتماعی ساحل‌نشینان را از طریق خلق فضایی خوفناک و اندوه‌زده با اشاره به انسان‌هایی متوهّم و معتقد به خرافات و اشاره به نزول بلا و مرگ به اشکال گوناگون نشان دهد. توجه به عناصر غیرطبیعی که این مجموعه را به آثار رئالیسم جادویی نزدیک ساخته است از جلوه‌های ادبیات گوتیک این اثر محسوب می‌شود.