مقایسه شیوه داستانپردازی در «چرندوپرند» و «یکی بود یکی نبود» از منظر عناصر داستان
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده زبانهای خارجی، دانشگاه کاشان، ایران.
2 نویسنده مسئول، دانشآموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
doi
10.22126/rp.2021.5997.1286چکیده
«چرند و پرند» مجموعه مقالات داستانگونه دهخدا است که در ستونی به همین نام در روزنامه صوراسرافیل منتشر میشد. این مقالات که به زبان عامیانه نوشته شده، فنی بین داستاننویسی و روزنامهنگاری است. دهخدا با استفاده از این فن توانسته مفاهیم موردنظر خود را به مخاطب (توده مردم) منتقل کند. هرچند مقالات او به نام داستان کوتاه شناخته نمیشود و باور بر این است که جمالزاده مبدع داستان کوتاه فارسی است؛ اما میتوان مقالات دهخدا را مقدمهای برای ظهور داستان کوتاه فارسی دانست که نویسندگان داستان کوتاه، مانند جمالزاده از آن تأثیر پذیرفتند. در مقاله حاضر با روش استقرایی شیوه داستانپردازی دهخدا در «چرند و پرند» را با «یکی بود یکی نبود» جمالزاده مقایسه و بررسی شده است. برای این منظور عناصر داستان در دو اثر نام بردهشده با یکدیگر مقایسه شده است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که عناصر داستان در اغلب مقالات دهخدا وجود دارد، هرچند که این عناصر در پارهای از موارد، انسجام کمتری دارد. همچنین جمالزاده نیز که بهعنوان نخستین نویسنده داستان کوتاه فارسی بهشمار میآید، در مجموعه «یکی بود یکی نبود» خود در سبک، درونمایه، موضوع، کانون تمرکز و شخصیتهای داستانی متأثر از مقالات دهخداست.
