فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انتقاد به جایگاه زنان در جامعه یکی از مشخصه‌های رمان‌های رضا براهنی، داستان‌نویس مطرح معاصر است. مقالۀ حاضرکوششی جهت تحلیل و بررسی این دیدگاه انتقادی وی در رمان‌های روزگار دوزخی آقای ایاز، آواز کشتگان، رازهای سرزمین من و آزاده‌خانم و نویسنده‌اش است. به دلیل بازتاب دیدگاه انتقادی براهنی در بستر رمان و تطابق با دیدگاه زیبایی‌شناسی انتقادی مکتب فرانکفورت نسبت به این‌که هنر و ادبیات باید با رویکرد سلبی و مخالف‌خوان به مبارزه با شرایط موجود برای رسیدن به شرایط مطلوب برآیند، رمان‌های مذکور براساس این نظریه تحلیل و بررسی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد وی در رمان‌های نام برده‌شده به هدف آگاه‌کردن جامعه و بهبود جایگاه زنان، با دیدگاه مخالف‌خوان و سلبی، به انتقاد از وضعیت آنان در جامعه پرداخته‌است. براهنی در رمان روزگار دوزخی آقای ایاز با توصیفات تلخ و گاه گزنده ریشۀ منفعل‌بودن زنان را حاکمیت تاریخِ مذکر و مردسالار می‌داند. در آواز کشتگان و رازهای سرزمین من علاوه‌بر انتقاد از مردسالاری حاکم و نگاه جنسیتی به زن، نشان می‌دهد حوادث اجتماعیِ منجر به انقلاب اسلامی، باعث ظهور توانمندی‌های بالقوۀ زنان و تأثیر پررنگشان در جامعه شده‌است. وی در رمان آزاده خانم و نویسنده‌اش زن را روح عشق و شور زندگی می‌داند؛ اما به دلیل ناشناخته بودن و ناآگاهی جامعه باز هم تاریخ مردسالاری غالب، مانع بروز استعدادهای او می‌شود.