بررسی حرکت‌های داستانی در قصّه‌های موش و گربه شیخ بهایی (براساس نظریه ریخت‌شناسی پراپ)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.22126/rp.2022.7191.1465
چکیده

امروزه الگوی ریخت ­شناسی ولادیمیر پراپ، روایت­ شناس ساختارگرای روس، زیربنای اصلی بسیاری از الگوهای تحلیل ساختاری و ریخت­ شناسی را تشکیل می­ دهد. الگوی پراپ، ساختار قصّه‌های پریان را به هفت حوزه عمل و سی‌ویک کارکرد تقسیم می­کند. اجزای هر داستان با توجه به کارکرد هر شخصیت و حوزه عمل او مشخص می­ شود. در این مقاله به روش توصیفی _ تحلیلی شیوه تحلیل محتوای هرمنوتیکی، داده ­ها تجزیه و تحلیل شده،  حرکت‌های موجود در داستان موش و گربه شیخ بهایی بررسی شده‌اند. یافته ­های پژوهشی پس از بررسی نمونه ­هایی از داستان موش و گربه و نمودارهای مربوط به ساختار متن و حرکت‌های داستان­ها بیان‌گر آن است که این داستان­ها دارای یک تا هفت حرکت­ اند و بسامد آن­ها حدود پنجاه حرکت است و بیش­ترین بسامد، مربوط به حکایت­های دو حرکتی و سپس یک حرکتی است و دلیل این مسأله این است که اکثر داستان­ها از نوع حکایت قصّه در قصّه­ اند و این خصوصیت باعث شده تا داستان‌های این مجموعه دارای حرکت‌های متعدّد و متنوع باشند.