بررسی عناصر نامتعارف در نگارههای شاهنامۀ بزرگ ایلخانی
نویسندگان
1 هیات علمی دانشگاه
2 دانشگاه سمنان
3 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه تربیت ندرس
doi
10.22070/negareh.2017.534چکیده
شاهنامۀ بزرگ ایلخانی سرآغاز جنبش عظیم نگارگری ایرانی است. با وجود این، این شاهنامه تغییرات متعددی را در طول زمان داشته که شناسایی آنها محققان را قادر میسازد تا از تفاسیر نادرست در زمینۀ این اثر و تاریخ هنر ایران ممانعت به عمل آورند. در همین راستا، پژوهش حاضر، به منظور شناسایی آسیبهای وارد بر پیکرۀ این شاهنامه در ادوار مختلف مرمت و فروش آن، به بررسی مجموعه برگههای برجایمانده پرداخته و ضمن شرح آسیبهای وارد و تغییرات آن به شیوه توصیفی- تحلیلی و نیز تطبیق بین عناصر نگارگری و با اتکا به منابع کتابخانهای و مطالعه بر روی نگارهها، نوع و حجم این تغییرات را مشخص سازند. سئوال اصلی در خصوص چیستی و چرائی وجود برخی عناصر غیرمتعارف و نامأنوس در تعدادی نگارههای این شاهنامه است. با توجه به دادههای تحقیق و تجزیه و تحلیل نمونههایی از آثار مذکور، نتایج نشانگر آنست که آسیبهای وارده بر اثر مرمت و بازپیرایی شامل تغیر حواشی، افزودن عناصر نامتناسب به تصاویر، سبک نقاشیها در مرمت دورۀ قاجار و آسیبهای مربوط به جداسازی و از هم گسیختن ساختار نقاشیها و صفحات و تکمیل ناصحیح نگارهها به دورۀ دموت تعلق دارد.