فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عباس نعلبندیان به­عنوان مؤلّفی فرم­گرا و پیشرو تأثیر بسیاری بر تئاتر و نمایش معاصر ایران گذارد؛ دغدغۀ او هم در نمایش­نامه­ها و هم در آثار غیر نمایشی­اش «فرم» بوده است. آشنایی­زدایی از نکات بسیار مهمّی است که فرمالیست­ها، به­ویژه شکلوفسکی، بر آن تأکید می‌کردند. این ویژگی ممتاز فرم­گرایی به­صورت برجسته در آثار نعلبندیان نیز دیده می­شود. باوجود این، در معدود پژوهش­هایی که تاکنون راجع به او انجام­گرفته، بیش از فرم به محتوای آثارش توجّه شده است. از این رو در نوشتار پیش رو کوشش شده تا ابعاد مختلف آشنایی­زدایی در آثار عباس نعلبندیان با تأکید بر هنجارگریزی­های واژگانی، معنایی، نوشتاری، سبکی، زمانی و نحوی بررسی و تحلیل شود و ضمن آن به آشنایی­زدایی در وجوه پیرامتنی این آثار نیز توجّه شود. هدف از پژوهش حاضر پاسخ­دادن به این پرسش­هاست که هنجارگریزی و آشنایی­زدایی در آثار عباس نعلبندیان چگونه صورت گرفته است؟ کدام نوع از انواع هنجارگریزی­ها در آثار او بسامد بیشتری دارد و دلایل و زمینه­های آن کدام­ است؟ آیا بسامد هنجارگریزی در وجوه پیرامتنی به­اندازۀ وجوه شش­گانۀ مذکور در خوانش آثار او تعیین­کننده است؟ نتایج پژوهش نشان­دهندۀ آن است که بسامد هنجارگریزی نوشتاری (با توجّه به غلط­نویسی تعمّدی مؤلّف) در آثار مورد بررسی بسیار بالاست. درزمینۀ هنجارگریزی معنایی نیز تکیه بر تضاد و تکرار بسیار زیاد است؛ همچنین رویکرد هنجارگریزانۀ نویسنده در اجزای پیرامتنی آثارش چنان پررنگ است که به­نظر می­رسد در خوانش این آثار نمی­توان آن را نادیده گرفت.