فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمان به‌عنوان یکی از عناصر اصلی نقد ادبی و رمان، از منظرهای مختلف قابل بررسی است. ژرژ پوله (1902-1999 م) یکی از نظریه‌پردازانی است که با تأکید بر اهمّیت عنصر زمان، برمبنای تصاویر و فضای داستانی، به درک نویسنده از زمان می­پردازد. او بر آن است تا به­یاری تصویرسازی نویسنده در داستان، ابعاد زمانی تأثیرگذار در خلق شخصیّت و پیش­برد روایت، ما را با فضای غالب بر داستان آشنا کند تا ازراه واکاوی فضا به دریافتی دیگرگونه از متن دست یابیم. احمد محمود، از نویسندگان برجستة معاصر است که بررسی آثار او اهمّیت عنصر زمان و مؤلّفه‌های وابسته به آن را در خلق روایت، شخصیّت و فضای داستانی نشان می­دهد. به‌کارگیری جریان سیّال ذهن در رمان داستان یک شهر، روایت رویدادها در بستری از کش و قوس­های زمانی و فضاسازی پیاپی تحت تأثیر تداعی­ها و گسست­های زمانی، موجب شد این رمان را با روش توصیفی - تحلیلی و با تأکید بر نقد مضمونی ژرژ پوله بررسی کنیم. برآیند این بررسی نشان می­دهد که تغییر مداوم زمان داستان بین حال و گذشته، روایت مدّتی طولانی از گذشته از دریچة لحظاتی محدود از حال، تقابل زمان ذهنی و زمان عینی و بازنمایی لایه­های درونی ذهن راوی، بهره­گیری از تداعی­های مکرّر، جابه­جایی متناوب زمان و مکان، همه از ویژگی­های داستان سیّال ذهن است که در این رمان دیده می‌شود.