کارکرد زاویۀ دید راوی اوّلشخص در پیشبرد داستان (مطالعه موردپژوهانه: رمان کوابیس بیروت غادة السّمان)
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه الزهراء (س)، تهران، ایران
doi
10.22126/rp.2020.4987.1208چکیده
راوی و زاویۀ دید ازجمله عناصر مهمّ داستان هستند که استفاده از آنها بهشکلهای مختلف، سبب پویایی و تحوّل هنر داستاننویسی معاصر شده است. «غادة السّمان» (1942) ادیب و نویسندۀ بزرگ سوری، رمان کوابیس بیروت خود را با زاویۀ دید درونی و راوی اوّلشخص روایت میکند و موفّقیت این اثر نیز بهسبب کاربست مناسب راوی و زاویۀ دید منتخب نویسنده است. در جستار پیش رو تلاش شده با روش توصیفی – تحلیلی، نقش زاویة دید راوی در پیشبرد ماجراهای داستان کوابیس بیروت بررسی، ارزیابی و نقد شود. راوی کوابیس بیروت قهرمان داستان است که با زاویۀ دید اوّلشخص، نقش صدای مؤلّف را برای ارائة اطّلاعات به خواننده ایفا میکند. ازآنجاکه نویسنده از چشم خواننده پنهان و ماجراهای داستان با زبان راوی اوّلشخص روایت میشود، درک اتّفاقهای سخت جنگ، برای خواننده باورپذیر و تأثیرگذاری آن بیشتر است. انتخاب این راوی باعث تسریع حرکت داستان میشود؛ زیرا حاصل تجارب عینی و ذهنی فرد خاصّّی است و دیگر واسطهای بهنام نویسنده میان خواننده و اثر قرار ندارد. راوی اوّلشخص نسبت به احساسات و نظرات شخصیّتهای دیگر داستان بیاّطلاع است؛ بنابراین دربارة آنان با حدس و گمان صحبت میکند. دربارۀ خود نیز میکوشد به روش شخصیّتپردازی غیر مستقیم، یعنی با اعمال، بیان افکار و گفتوگو، خود را به خواننده بشناساند.