بررسی داستان «افشین و بودلف» در تاریخ بیهقی بر مبنای ساختار نمایش‌نامه

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدۀ مدیریّت و علوم انسانی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران

doi
10.22126/rp.2020.4490.1172
چکیده

تاریخ بیهقی از جنبة روایتی، نقل حکایت تاریخی، عبرت­انگیزی، توصیف و... یکی از آثاری است که قابلیت­ها و بن­مایه­های تصویری و دراماتیک دارد. این کتاب در یک نگاه، داستانی با روایت تاریخی در توالی زمان است و هر یک از حکایت­های آن، ساختار داستانی منسجمی دارد. بافت قوی داستان افشین و بودلف و توصیف­های دقیق در فضای روایت، با ارائة زمان و مکان مشخّص در پنج پرده، به تصویر نمایشی گرایشی آشکار دارد. شخصیّت­های این داستان به شیوه­های گوناگونی از راه کنش و گفت­وگو معرّفی می­شوند و مخاطب با خصوصیّات ظاهری و رفتار آن‌ها آشنا می­شود. بیهقی در این حکایت با عینیت و برون­گرایی در توصیف، کنش‌مندی روابط، تصویری‌ساختن موقعیت­ها، فضاها و گفت­وگوها، جذّابیت بصری و عاطفی، جدال­های مکرّر شخصیّت­های داستانی و...، بخشی از استعدادها و توانمندی­های نگارشی خود را در فرایند تبدیل به آثار نمایشی نشان می­دهد و این امکان را برای نمایش­نامه­نویس فراهم می­کند تا با اقتباس از این داستان، به ارائة شیوة تصویری و ارائۀ نمایشی چندپرده­ای بپردازد.