مکان‌یابی QTLهای برخی از صفات رشدی در گیاهچه‌های آفتابگردان تحت شرایط تنش شوری

نویسندگان

1 استاد، گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه

2 استادیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه

3 استادیار گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ایلام، ایلام

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه

doi
10.22084/ab.2016.2061
چکیده

شوری یکی از مهم‌ترین تنش‌های غیر‌زیستی است که تولید محصولات زراعی را محدود می‌نماید. به‌منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف شوری (صفر، 2، 4، 6 و 8 دسی‌زیمنس بر متر) بر صفات رشدی گیاهچه‌های آفتابگردان و تجزیه ژنتیکی این صفات در رابطه با تحمل به شوری، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی انجام گرفت. در این مطالعه، طول ریشه‌چه و ساقه‌چه، وزن تر ریشه‌چه و ساقه‌چه و وزن خشک ریشه‌چه و ساقه‌چه در گیاهچه‌ها ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که بین لاین‌ها در سطوح مختلف شوری، از نظر تمامی صفات مورد مطالعه تفاوت معنی‌دار (P≤0.05) وجود دارد. به‌منظور تجزیه ژنتیکی صفات گیاه‌چه در رابطه با تحمل به شوری در گیاهچه‌های آفتابگردان، از نقشه پیوستگیSSR/SNP  با 221 نشانگر و متوسط فاصله 44/7 سانتی‌مورگان بین نشانگرها استفاده گردید. نتایج مکان‌یابی ژنی نشان داد که در سطوح شوری صفر، 2، 4، 6 دسی‌زیمنس بر متر به‌ترتیب 18، 13، 4 و 10 QTL در کنترل صفات رشدی آفتابگردان نقش دارند. در این مطالعه، در سطح شوری 8 دسی‌زیمنس بر متر به دلیل عدم جوانه‌زنی گیاهچه‌ها، هیچ ‌QTLای یافت نشد. مهم‌ترین QTL‌های شناسایی شده با بالاترین مقدار درصد تغییرات فنوتیپی توجیه شده در سطوح شوری صفر، 2، 4، 6 دسی‌زیمنس بر متر به‌ترتیب مربوط به صفات وزن تر ریشه‌چه (72/61%)، طول ریشه‌چه (34/59% و 37%) و وزن خشک ساقه‌چه (39/21%) بود. نتایج نشان داد که QTL‌های هم‌مکان برای صفات مختلف در چندین گروه پیوستگی پراکنده هستند که وجود چنین حالتی می‌تواند موجب افزایش کارآیی انتخاب به کمک نشانگر و پیش‌برد برنامه‌های به‌نژادی گیاهی شود.