رویکردی فمینیستی به داستان «عقل آبی» شهرنوش پارسی پور

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرّم‌آباد، ایران

2 کارشناس‌ارشد زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرّم‌آباد، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرّم‌آباد، ایران

doi
10.22126/rp.2021.983.1020
چکیده

فمینیسم معاصر آن­دسته از نظریّه‌های سنّتی را درزمینه­هایی به­چالش می­کشد که علایق، دغدغه­ها و هویّت زنان را جدّی نمی­گیرد و کارآمدی و استقلال فکری و شخصیّت مستقلّ آن­ها را در مقایسه با مردان منکر می­شود. جریان فمینیسم نوین در اعتراض به جنبش مردسالارانۀ سنّتی، امکانات ساختاری جامعه و روند رو به رشد مردسالاری بورژوایی را مورد حمله و نقد قرارداد و جنبش آزادی‌بخش زنان را با اولویّت تغییر و رفع تبعیض در مناسبات اجتماعی شکل داد. این تفکّرات آرام‌آرام در آثار نویسندگان مرد و زن رخنه کرد و زیرساخت بسیاری از آثار ادبی قرارگرفت. شهرنوش پارسی­پور، نویسندۀ معاصر زن ازجمله افرادی است که این دغدغۀ برابری، جایگاه اجتماعی زنان را داستان­هایش به­کار گرفت. داستان عقل آبی همچون مانیفیستی صریح و آشکار، نمایندۀ ذهنیت و گرایش­های فمینیستی این نویسنده است. نشانه­هایی همچون نگاه زنانۀ مسلّط، سنّت‌زدایی و تجدّدگرایی، تکیه بر فردیت، خردگرایی، مسئولیت‌پذیری و اختیار، از آشکارترین گزاره­های فمینیستی‌ای هستند که در داستان عقل آبی به­چالش کشیده شده‌اند. در نوشتار پیش رو به گرایش­ها و دغدغه­های زن‌مدارانۀ شهرنوش پارسی­پور در این داستان پرداخته شده است.