شناسایی بن‌مایه‌های اساطیری در افسانۀ پری‌چهل‌گیسو بر‌مبنای رهیافت آگاهی اسطوره‌ای ارنست کاسیرر

نویسندگان

1 استادیار هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 استادیار هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22126/rp.2020.5672.1251
چکیده

بشر امروز تمامی مؤلّفه­های وجودی خود را در چارچوبه­ای منطقی و عقلانی جستجو می­کند و غافل از این واقعیت است که روش‌های سیستماتیک عقلانی، تنها یکی از شیوه­های آگاهی­بخش انسان از خود و جهان پیرامونش است و همین غفلت، پایۀ بدفهمی‌هایی شناختی از فرهنگِ گذشتۀ وی می­گردد. ادبیّات ­عامیانه یکی از جلوه­های این فرهنگ است که باوجود فراگیربودن، بسیاری از تصاویر و محتواهای تجسّم­یافته در آن،­ چندان با منطق حاکم بر آگاهی عقلانی انسان امروزی هم­سو نیست. مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر، جستجوی الگوی شناختی حاکم بر اجزای شکل­دهندۀ افسانۀ پری چهل­گیسو، یکی از نمونه­های ادبیّات عامیانۀ منطقۀ فارس است. روش پژوهش، توصیفی - تحلیلی و الگوی تحلیلی مورد استفاده، الگوی «آگاهی اسطوره­ای» ارنست کاسیرر بوده که از بررسی آثار متنوّع و پرشمار وی در حوزۀ شناخت­شناسی به­دست ­آمده‌ است. با تطبیق این بن­مایه­ها و الگوهای غیر عقلانی با محتوای اجزای افسانۀ پری چهل‌گیسو، مشخّص شد که هفت ویژگی مرتبط با شناخت غیر ­عقلانی و اسطوره­­ای به روش­های مختلف در قالب مکان­ها، زمان­ها، شخصیّت­ها، کنش­ها و بسامدها در این روایت حضور دارد که بیشترین حضور آن­ها، شامل «عدد اسطوره­ای» و «تقدیر­گرایی» است.