منشأ نقوش کاشیهای کاخ قبادآباد ترکیه با نگاهی تطبیقی به آثار ایران و سوریه
نویسندگان
1 مربی، دانشکدۀ معماری و هنر، گروه صنایعدستی، دانشگاه کاشان، شهر کاشان، استان اصفهان.
2 استادیار، دانشکدۀ معماری و هنر، گروه صنایعدستی، دانشگاه کاشان، شهر کاشان، استان اصفهان.
doi
10.22070/negareh.2016.414چکیده
یکی از خصیصههای مهم هنر اسلامی وجود تشابهات فنی و تجسمی است که میان سفال مناطق مختلف جهان اسلام بهویژه سفال نوع سلجوقی وجود دارد. این مسئله بیش از همه در حوزۀ جغرافیایی ایران، سوریه و ترکیه مشاهده میشود. از جمله مواردی که در بررسیهای هنر اسلامی همواره مورد توجه واقع شده تعیین خاستگاه این تشابهات است. پژوهش حاضر با در نظر داشتن این مسئله و با هدف واکاوی سمت و سوی انتقال سنتها در سفال قرون 6 و 7 هجری بر آن است که منشأ نقوش کاشیهای کاخ قبادآباد ترکیه را بهعنوان یکی از مصادیق این تشابهات بررسی کند. این مقاله با گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانهای و استفاده از روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد ایران منشأ بسیاری از تأثیرات وارد بر نقوش کاشیهای کاخ قبادآباد است. مصر نیز سهم ناچیزی را به خود اختصاص میدهد. بخشی از این تأثیرات بهصورت غیرمستقیم و بهواسطۀ سوریه و بخشی دیگر بهصورت مستقیم و از طریق تجارت، مهاجرت و جنگها به آناتولی وارد شدهاند. البته دامنۀ این تشابهات فراتر از آثار سفالی است و دیگر شکلهای هنری را نیز تحت تأثیر قرار داده است. همچنین معماری، ادبیات و حتی شیوۀ زمامداری حکومت در سایۀ این اثرگذاری قرار میگیرد که بر اساس آن میتوان نتیجه گرفت ایران فارغ از تأثیرات هنری، خاستگاه گسترهای از تشابهات فرهنگی، سیاسی و اقتصادی در آناتولی دوران سلاجقۀ روم است.
