بررسی رمان شب ملخ اثر جواد مجابی ازمنظر شگردهای طنزپردازی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی، دانشکدة ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیّات فارسی، دانشکده ادبیّات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران
doi
10.22126/rp.2020.4692.1185چکیده
جواد مجابی از طنزنویسان موفّق در حوزۀ ادبیّات معاصر بهویژه ژانر رمان است. شب ملخ اثر وی رمانی طنزآمیز دارای ساختاری سینمایی با محور جنگ، ویرانی و مرگ است که از حیث بازتاب رویدادها، حقایق و معضلات مرتبط با جنگ اثری ارزشمند محسوب میشود. این اثر از زبانی ادبی- محاورهای و سرشار از طنز برخوردار است. علاوه بر زبان طنزآمیز، نویسنده با به کارگیری شگردهای طنزپردازی به نقد جنگ و بسیاری از مسائل اجتماعی، فرهنگی و فکری پرداخته است. در این پژوهش تلاش شدهاست مهمترین شگردهای طنزآفرینی که نویسنده به کار گرفته و رمان را برخوردار از شاخصۀ ادبی طنز گردانیدهاست، شناخته و بررسی شود. این امر علاوه بر شناسایی شگردهای طنزپردازی نویسنده به روشن و برجستهترکردن جنبههای فکری و مضمونی اثر انجامیدهاست. نتایج حاصله مبیّن شگردهای طنزپردازی چون: تناقض گفتمانی، ناسازگاریهای واژگانی، اعمال غیرعادّی، استدلالهای خلاف انتظار از سوی راوی، کنایه و تناقض موقعیتی، بزرگنمایی (از طریق توصیفات و ورود عناصر سوررئال)، کوچکنمایی (توصیفات فضاها و اشخاص) و بهکارگیری عبارات طنزآمیز است. این شگردها اغلب در خدمت مضامین اصلی رمان؛ ضدیّت با جنگ و نقد افکار و عقاید کهنۀ جامعه بهکار گرفته شده و بر جذّابیت و گیرایی اثر افزوده است.