بررسی تطبیقی برنامه آموزشی، فضاها و فناوری های نوین آموزشی در نظام آموزش معماری پنج دانشگاه برتر جهان
نویسندگان
1 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.22061/tej.2023.9587.2864چکیده
پیشینه و اهداف: تعلیم و تربیت دردانشکدههای معماری ایران با شیوههای نوین آموزشی در کشورهای پیشرفته صنعتی فاصله قابل توجهی دارد. شیوههای آموزشی ایران همچنان مانند دوران گذشته است که متأسفانه همگام با تغییرات عصر جدید پیش نرفته است و این میتواند یکی از دلایل ناکارآمدی آموزش معماری در ایران باشد.دانشکدههای معماری، با توجه به تحولات سیستم آموزشی و نیازهای رو به افزایش دانشجویان به ارتباطات وتکنولوژیهای روز،نیازمندتغییراست.به عبارت دیگر،فراگیر بودن فناوریهای نوین، بر نظام آموزشی تأثیر میگذارد و محیط آموزشی باید به طور پیوسته خود را با پیشرفتها و تحولات دنیای امروز هماهنگ سازد.مهم ترین هدف نظام آموزشی،تربیت و تعلیم افراد توانا و شایسته و تولید دانش گسترده برای رفع نیازهای متغیر دنیای مدرن برای زندگی و جامعهای در حال رشد است.در واقع، نظام آموزشی باید به طور پیوسته در پاسخ به تحول و نوآوریهای آموزشی و آمادهسازی دانشجویانی برای یک جهان به سرعت در حال تغییرتلاش کند.لزوم تغییرات،معاصرسازی و بهروزرسانی فضاهای آموزشی به موازات جریان نوین آموزشی در دانشکدههای معماری و شهرسازی دارای اهمیت است.این پژوهش به بررسی تطبیقی برنامه آموزشی،فضاهاوفناوریهای نوین آموزشی در نظام آموزش معماری دردانشگاههای منتخب جهان پرداخته است. هدف از پژوهش،شناخت راهکارهایی جهت اصلاح نظام آموزش دانشگاهی معماری ایران است.روشها: پژوهش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش توصیفی – تحلیلی و کاربردی است و تحلیل محتوا با رویکرد استقرایی بود. نمونه پژوهش ، به صورت هدفمند از میان دانشگاههای معماری مطرح دنیا و پیشرو در آموزش معماری که منتخب ارزیابی های معتبر است ، انتخاب شد. رویکرد پژوهش کیفی و به روش تطبیقی طبق چهار مرحله تطبیق جرج بردی شامل توصیف،تفسیر، هم جواری و مقایسه صورت گرفته است. اسناد و مدارک مرتبط با موضوع از مطالعات کتابخانهای، کتب و مقالات، جستجو در منابع اینترنتی جمعآوری و درقالب جداول دستهبندی و تحلیل تطبیقی شدند و خصوصیات کیفی مشترک دانشکدههای برتر معماری جهان مشخص شد.یافتهها: تحلیلهای انجام شده روی نمونهها، نشان میدهد که به کارگیری فناوریهای نوین آموزشی در برنامه درسی نظام آموزش معماری نقش محوری دارد و در ارتقاء سطح آموزشی و یادگیری دانشجویان مؤثر است و همچنین بعضی از نوآوریهای این رشته در دانشگاههای برتر جهان شناسایی شد. از جمله، مهمترین این نوآوریها، بازنگریهای مکرر برنامه آموزشی،کار در محیطهای کارگاهی با تجهیزات پیشرفته، برگزاری سفرهای آموزشی، آمادهسازی دانشجویان برای بازار کار،برگزاری سخنرانیها و نمایشگاهها با حضور معماران معاصر،کار در محیطهای کاری با کارفرمای حقیقی و دفاتر برجسته معماری بود.نتیجهگیری: نتایج مقایسه ساختار آموزشی دانشگاههای ام ای تی،هاروارد،رایس ،سای – آرک وکوپرنیون نشان داد که دانشگاههای ام آی تی وهاروارد ضمن بهرهگیری از محیط آموزشی مناسب و دارای تجهیزات و امکانات پیشرفته و به روزمعماری،متنوعترین و منعطفترین برنامه آموزشی را میان دانشگاههای مورد مطالعه ارائه میدهند. دانشگاه رایس با امکان کارآموزی در دفاتر معماران برجسته و برگزاری کلاس و دورههایی درباره مسائل و چالشهای به روز و آینده معماری که سبب افزایش خلاقیت دانشجویان است،تأکید میکند. مدرسه سای – آرک با رویکرد ایجاد انعطاف و پویایی در روش آموزش،ابداعات نوآورانه و راهکارهای خلاقانه در طراحی معماری و برگزاری سخنرانیها و نمایشگاهها باحضور اساتید و معماران مطرح دنیا بر تعامل اساتید و دانشجویان تأکید میکند.مدرسه کوپرنیون علاوه بر مهیا ساختن فضای آموزشی مناسب،بر اجتماعپذیری فضاهای تجمعی و افزایش تعاملات اجتماعی میان عموم مردم و دانشجویان و اساتید متمرکز است.در نتیجه، دوره آموزش معماری دانشگاهی باید با تحولات جدید در فرایند آموزش هماهنگی داشته باشد.فناوری و ابزار پیشرفته آن و تفکر انتقادی بهعنوان عامل ضروری و اساسی برای موفقیت در آموزش معماری شمرده میشوند.لازم است تا با بهرهگیری از فناوریها و انجام کلیه تغییرات لازم برای بازنگری و سازماندهی مجدد نظام آموزشی،گامیدر جهت ارتقای کیفیت آموزش معماری برداشته شود.