تبیین مبانی تربیت سیاسی واجتماعی در اندیشه های دیویی و مطهری به منظور تدوین الگوی تربیت شهروندی برای آموزش و پرورش

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی لامرد، لامرد، ایران

2 دانشیار گروه علوم تربیتی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت، مرودشت، ایران.

3 استادیار گروه مدیریت، واحد لامرد، دانشگاه آزاد اسلامی لامرد، لامرد، ایران.

4 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لامرد، لامرد، ایران

doi
چکیده

هدف از انجام پژوهش حاضر، تبیین مبانی تربیت سیاسی و اجتماعی در اندیشه‏های جان دیویی و مطهری به‌منظور تدوین الگوی تربیت شهروندی بود. روش پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر گردآوری داده‏ها، روش آمیخته اکتشافی بود. مشارکت‌کنندگان در این پژوهش در بخش کیفی شامل متخصصان و صاحب‌نظران تعلیم و تربیت بود که از بین آن‌ها تعداد 17 نفر با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. همچنین، در بخش کمی، جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دبیران دروس مطالعات اجتماعی و جامعه‌شناسی شهرستان بندرلنگه به تعداد 150 نفر بود که با استفاده از جدول مورگان و روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‏ای با تخصیص متناسب تعداد 108 نفر به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. اطلاعات موردنیاز در بخش کیفی با مصاحبه ساختاریافته و در بخش کمی با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته جمع‌آوری شد. برای تعیین روایی و پایایی ابزار پرسشنامه مذکور به ترتیب از روش‌های صوری و محتوایی و ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که بر این اساس روایی صوری و محتوایی تأیید و مقدار پایایی نیز برابر با 84/0 به دست آمد. مجموعه یافته‏های به‌دست‌آمده از بخش کیفی در 4 طبقه کلی مبنی بر اندیشه‏های سیاسی و اجتماعی مطهری و اندیشه‏های سیاسی و اجتماعی دیویی و 19 مؤلفه گزارش شد. بر این اساس، اندیشه‏های سیاسی مطهری شامل مؤلفه‏های ارزش‌ها، مشارکت، شایستگی‏های درونی و شایستگی‏های بیرونی و اندیشه‏های اجتماعی نیز شامل مؤلفه‏های قانون مداری، مسئولیت‌پذیری، شهروندگری، انسانیت، اخلاق‌مداری، درون سازی بودند. همچنین مؤلفه‏های اندیشه سیاسی دیویی شامل آزادی‏های عقاید، منابع، انسان و فردیت و مؤلفه‏های اندیشه‏های اجتماعی وی نیز شامل تعامل، تشریک‌مساعی، فرد محوری و اجتماع‌محوری بودند. داده‏های بخش کمی با تکنیک معادلات ساختاری تحلیل شد که نتایج نشان داد، مؤلفه‏های مذکور در سطح معناداری 95/0 بزرگ‌تر از مقدار 96/1 است، بنابراین، نتیجه حاصل از پژوهش حاکی از آن است که اندیشه‏های مطهری و جان دیویی دلالت‏های مهمی برای تربیت شهروندی دارد. بر این اساس می‏توان اندیشه‏های فلاسفه مذکور را به‌عنوان یک منبع و راهبری مطمئن در حوزه‏های تربیت شهروندی جهت بهتر زیستن و ایجاد مدینه فاضله به کار گرفت.