توصیف و تحلیل مؤلفههای زبانی اقناع در گفتمان اعضای شورای حل اختلاف، بر اساس نظریة لاکلا و موفه (رویکرد زبانشناسی حقوقی)
نویسندگان
1 گروه آموزش زبان انگلیسی و زبانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
2 گروه جامعه شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
3 گروه آموزش زبان انگلیسی و زبانشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22059/jolr.2024.385054.666902چکیده
کارکرد اقناع به عنوان کنش زبانشناختی، تغییر نگرش و رفتار مخاطب یا تقویت باورهای اوست. بهطور کلی اقناع هدف اساسـی و غـایی همـه نوع رفتارهای ارتباطی است. اینگونه اقناع در قالب شگردهای زبانی اعمال میشود و پدیدة اقناع در درون کلام حضور فعال دارد. مطالعة شیوهها و ابزار زبانی دخیل در اقناع، به بررسی مسألة قدرت و چگونگی سلطه بر ذهن منتهی میشود و این خود سرآغاز مباحث تحلیل گفتمان انتقادی است. تحلیل گفتمان انتقادی بر نظریههای روشمندی تکیه دارد. نظریة لاکلا و موفه صورتبندی نظاممندی در این حوزه ارائه کرده است. گفتمان نتیجه ارتباط و تعامل مباشران کلام در بافتی اجتماعی و فرهنگی است. گفتمان حقوقی، به دلیل ماهیت ذاتی ارتباط با مخاطبان از راه «زبان»، شیوههای مختلفی را برای اقناع در بردارد که تحلیل گفتمان میتواند بسیاری از آنها را کشف کند. شورای حل اختلاف بهعنوان نهاد حقوقی-قضایی، با استفاده از انواع کارکردهای زبان به عنوان ابزار اصلی، گفتمان حقوقی ویژهای را ایجاد کرده است. هدف اصلی پژوهش حاضر نیز تحلیل گفتمان حقوقی این شورا و بررسی نقش کاربرد دانش زبانشناختی در شیوههای اقناع آن است. در این پژوهش دادهها بهروش میدانی و مشاهدة مستقیم، از 20 جلسة شعب سازشی شورای حل اختلاف شهرستان اسلامآباد غرب گردآوری شده است. دادهها درمجموع ۱۲۷۳ پارهگفتار را شامل میشود که پیکرة زبانی پژوهش را تشکیل دادهاند و به شیوة توصیفی-تحلیلی، بر اساس نظریة لاکلا و موفه تحلیل شدهاند. پرسش پژوهش این است که یافتههای زبانشناسی بر اساس نظریة لاکلا و موفه که در فرایند اقناع طرفین دعوا در گفتمان اعضای شورای حل اختلاف میتوانند مؤثر واقع شوند، کداماند؟ نتیجه تحقیق نشان میدهد که جهت اقناع طرفین دعوا، ابزار زبانی برجستهسازی، و حاشیهرانی، رابطه دال و مدلولی، و هژمونی، به ترتیب نزولی، در گفتمان اعضای شورای حل اختلاف نقش مؤثر داشتهاند. در این گفتمان، اعضای شورا با استفاده از تثبیت نظام معنایی واژگان مؤثر متعدد، بهعنوان عناصر اقناعکننده بهره گرفتهاند که هریک با دالهای مشخص مفاهیم خاص داشتهاند
