بررسی و تحلیل نقش شکار در دورۀ ساسانی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری باستانشناسی دورۀ تاریخی، دانشگاه مازندران
2 عضو هیئتعلمی گروه باستانشناسی، دانشگاه مازندران
doi
10.22070/negareh.2015.253چکیده
صحنههای شکار از قدیمیترین کهنالگوهایی است که در دورۀ ساسانی بر روی آثار هنری بهویژه ظروف زرین و سیمین ایجاد شده است. شمایلنگاری، شرح و تفسیر تصاویر نمادی و رمزی شکار حاوی پیامها و بازنمایی اطلاعاتی است که رمزگشایی آنها میتواند جنبههای مختلف زندگی سیاسی، اجتماعی و مذهبی این دوره را آشکار سازد. هدف از این پژوهش بررسی و تحلیل مفاهیم نمادین صحنۀ شکار بر اساس آیکونوگرافی اجزا و عناصر بهکاررفته در این صحنههاست. به همین منظور، 27 اثر ساسانی دارای نقش شکار شناسایی شد و با روش آماری و ثبت اطلاعات در نمودارهای فراوانی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان میدهد که برخلاف دوران پیشین که خدایان و طبقات مرفه در صحنههای شکار حاضر هستند، در این دوره، تنها شاهنشاه ساسانی در مرکز صحنه و بزرگتر از سایر عناصر، سوار بر اسب ظاهر میشوند که با ایدئولوژی دورۀ ساسانی که شاه را نمایندۀ خدا بر روی زمین میدانستند مطابقت دارد. جانوران شکارشده نیز در مذهب زردشت از اهمیت بالایی برخوردار هستند و در این دوره، موجودات شر و اهریمنی نیستند که شاه قصد معدوم کردن آنها را دارد، بلکه موجوداتی مقدس هستند که شکار آنها خیر و برکت را برای شاه بههمراه خواهد آورد و در واقع مفهوم شکار در این دوره فراتر از تفنن و تفریح بوده و ارزش اعتقادی- سیاسی پیدا کرده است.
