جایگاه خیال در آثار استاد محمود فرشچیان (با تأکید بر نگارة برای زیستن)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.
doi
10.22070/negareh.2015.255چکیده
خیال در نزد حکیمان و فیلسوفان ایرانی و غربی از بنیادیترین و پیچیدهترین مسائل عالم هستی است. مسئله این پژوهش این بوده که آیا عنصر خیال بهعنوان جوهرۀ اصلی زیباییشناسی سبک فرشچیان مطرح است؟ و اگر چنین است، گونۀ خیال یا رویکرد هنرمند به عنصر خیال چگونه بوده است؟ در این نوشتار، برای نخستین بار سعی گردیده تا جایگاه خیال در مجموعه آثار هنرمند (538 اثر) مورد نقد و بررسی قرار گیرد و هدف این پژوهش نیز اثبات و تبیین جایگاه خیال بهعنوان جوهرۀ اساسی آثار نوآورانۀ هنرمند و مشخص نمودن گونههای خیال در آثار هنرمند بوده است. این پژوهش از نوع نظری و با روش توصیفی تحلیلی آثار و با رویکردی تأویلی و ترکیبی انجام گرفته است. روش گردآوری اطلاعات کتابخانهای و میدانی و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات کمی و کیفی بوده است. نتیجه این پژوهش بر اساس یافتهها این بوده است که به سه دلیل عنصرخیال بهعنوان جوهرۀ اصلی آثار و شالودۀ زیباییشناسی سبک محمود فرشچیان مطرح است: نخست، تنوع موضوعی، دوم، درصد بالای طبقه غنایی و سوم بیان قدرتمند و خلاقانۀ آثار. همچنین، رویکرد فرشچیان به عنصر خیال یا گونههای آن دارای سیری استعلایی و دارای نقشی بنیادین است.
