تحلیل عناصر روایی داستان موش و گربه شیخ بهایی
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی
2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی
doi
10.22126/rp.1970.1080چکیده
موش و گربه شیخ بهایی، یکی از داستانهای رمزی و تمثیلی است که از ویژگی اسلوب داستان در داستان برخوردار است و نویسنده در آن به ملامت صوفیۀ عصر خویش میپردازد. این اثر که مجموعهای از 34 داستان و حکایت تودرتوی رمزی در موضوعات اخلاقی و مذهبی است، دارای عناصر داستانی ویژه و چشمگیری است. این پژوهش بر آن است تا برای اولین بار با بررسی عناصر روایی در این حکایات چون: درونمایه، پیرنگ (طرح)، زمان و مکان، عمل، موضوع، شخصیّت، به این پرسش پاسخ دهد که؛ نحوۀ بهکارگیری عناصر داستانی در این مجموعه چگونه بوده و چه عوامل داستانی در اثرگذاری روایی این حکایتها مؤثر بودهاند. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی تحلیلی و براساس مطالعات اسنادی و کتابخانهای بوده و نتایج کلّی بدین قرار است که؛ اگرچه حکایات با زاویه دید دانای کل از حکایات دارای یک تا ده شخصیّتی متفاوتاند، اما روابط علّی و معلولی در همة حکایات به نحو مطلوب رعایت شده و اغلب شخصیّتهای انسانی و حیوانی اصلی، تمثیلی و پویا و شخصیّتهای فرعی، تمثیلی ایستا هستند که در 21 تیپ اجتماعی، 53 ناهنجاری را با لحنی متناسب، در درونمایه های دینی- مذهبی، سیاسی- اجتماعی، اخلاقی و هنری، مورد نقد و بررسی قرارداده اند.