تحلیل سبکشناسی رمان «سمفونی مردگان»
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه اراک
doi
چکیده
سبک زمانی معنا پیدا میکند که تکرار و تداوم عناصر صوری و محتوایی در پیکره متن نمایان شوند و مؤلفه های سبک ساز بسامد بالایی داشته باشند. ذهن نظاممند معروفی در رمان سمفونی مردگان برداشتی نو از داستان کهن هابیل و قابل است که به سبکی سوررئالیستی، تحلیلی سمفونی وار از نقش اجتماعی، سیاسی و تاریخی روشنفکران ایرانی و رابطه زن و اجتماع و چگونگی سیر قهقرائی آنها را ارائه میدهد. هدف این مقاله بررسی سبک این رمان مشهور و مقبول است. سؤالات اصلی این پژوهش اینها هستند: عناصر و امکانات زبانی سازندۀ بافت و سبک رمان سمفونی مردگان کدامند؟ پاسخ به این سؤالات در سه محور اصلی 1- عناصر زبانی و بلاغی، 2- روایت و زاویه دید، 3- ایدئولوژی و محتوا بررسی شدهاست. در محور عناصر زبانی نوع گزینش واژه و نحو جملات دو ویژگی سبکی رمان سمفونی مردگان محسوب میشود. بسامد بالای نماد و کنایه و توصیفات سوررئالیستی از بارزترین ویژگی های بلاغی این رمان است. جریان سیال ذهن تکنیک روایی برجسته این رمان میباشد و بسامد بالای تغییر زاویه دید از نکات قابل توجّه است. در زمینه محتوا و ایدئولوژی نهفته در رمان، مرگ و تباهی هستۀ مرکزی رمان را شکل میدهد که به دور آن لایه های معنایی دیگر از قبیل: حسادت، حرص، ظلم، تعصّب، استبداد و... تنیده شده است.