ارزیابی جنبایی گسل گوربند بر اساس شواهد ریخت زمین‌ساختی و نوزمین‌ساختی (شمال شرق تربت‌جام)

doi
10.22111/gdij.2015.1931
چکیده

گستره­ی مورد بررسی در شمال شرق ایران و در مجاور شهر تربت­جام واقع شده است. گسل­های اصلی همچون گل­بانو، گوربند، جهان­آباد، رسول­آباد و کجاب در فاصله­ی کمی نسبت به شهر تربت­جام قرار دارند. گسل گوربند بزرگترین گسلموجود در رسوبات آبرفتی دشت تربت­جام است که دارای روند شمال غرب- جنوب شرق می­باشد. بررسی فعالیّت زمین­ساختی گسل مذکور با توجه به نزدیکی به شهر و قرارگیری روستاهای مختلف در مجاور آن دارای اهمیت زیادی می­باشد. در این تحقیق اثر حرکات امروزی این گسل بر ژئومورفولوژی ساختاری منطقه مورد بررسی قرار گرفته است. جهت ارزیابی فعالیّت زمین­ساختی گسل مورد بررسی شاخص­های ریخت زمین­ساختی (,V ,SL­ Smf) به عنوان ابزار اصلی مورد استفاده قرار گرفته­­اند. مطالعه و بررسی شاخص­های ریخت زمین­ساختی نشان­دهنده­ی فعالیّت بالای این گسل می­باشد. وجود افرازهای گسلی تغییر مسیر رودخانه­ها و آبراهه­ها، دره­های V شکل، چین خوردگی رسوبات کواترنر و تغییر رنگ در رسوبات در پهنه­ی گسلی از شاخص­های ژئومورفولوژیکی مهم هستند که در برداشت صحرایی و در ارتباط با حرکت گسل گوربند مشاهده می­شود. جابه‌جایی در آبراهه­ها نشان­دهنده­ی جوان­ترین حرکات در طول این گسل می­باشد، همچنین جهت جابجایی در این کانال­ها نیز نشان­دهنده جهت حرکت امتداد لغز راستبر در گسل مذکور است. وجود فرازش در رسوبات نئوژن در محل اثر سطحی گسل نیز بیانگر بالاآمدگی و مؤلفه معکوس در این گسل می­باشد.