ارتباط دستبرتری با مبانی حرکتی در خط نستعلیق
نویسندگان
1 دانشآموختۀ کارشناسیارشد پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد، استان تهران،
2 استادیار دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد، استان تهران،
doi
چکیده
دست، با هدایت قلم بر کاغذ ابزاری مهم در نوشتار و خوشنویسی است. با توجه به موقعیت متقابل دو دست و تفاوتهای راستدستی و چپدستی، میتوان از وجود و چگونگی رابطۀ دوسویه یا تکسویه میان ویژگیهای حرکتی در دستبرتری و خط پرسید. آنچه این پرسش را برجستهتر میسازد معدود نظرات پراکنده و ناهمخوانی است که بهنحوی از مسائل چپدستان در خط و خوشنویسی حکایت دارد و باورهای مختلفی را دربارۀ تناسب جهت نوشتاری و دستبرتری بیان میکند. ازاینجهت، مقالۀ حاضر به بررسی ویژگیهای حرکتی در دستبرتری و خط نستعلیق و تناسب میان آنها میپردازد و برای این منظور دو اصطلاح حرکتشناسی خط و حرکتشناسی دستبرتری را مطرح میکند. در حرکتشناسی نستعلیق، حرکت خط در جهات مستقیم (افقی، عمود، مایل) و منحنی بررسی میشود. حرکتشناسی دستبرتری نیز راستا و جهت ترسیم خطوط مستقیم (افقی، عمود، مایل) و منحنی را در میان راستدستان و چپدستان میآزماید. نتایج حاصل از این بررسی نشان میدهند که عادات نوشتاری در میان راستدستان و چپدستان، تأثیر چندانی در انتخاب جهت و راستای ترسیم خط ندارند. ازطرفی، نتایج حرکتشناسی راستبرتری و خط نستعلیق همسو هستند، بهنحویکه راستا و جهات غالب در نستعلیق با راستا و جهات غالب در ترسیم خط میان راستدستان هماهنگ است. این مقاله از نوع توصیفیتحلیلی است و دادهّهای آن بهصورت کتابخانهای و میدانی گردآمدهاست.
