بررسی تاثیر آبیاری با پساب شهری بر ویژگیهای شیمیایی، فلزات سنگین و غلظت عناصر غذایی خاک
نویسندگان
1 دانشگاه هنر اصفهان
2
3 دانشگاه صنعتی اصفهان
doi
10.22034/iwrj.2026.14954.2637چکیده
به منظور مقایسه تاثیر استفاده از پساب شهری همدان بر ویژگیهای شیمیایی، غلظت عناصر غذایی و فلزات سنگین در خاک، آبیاری دو محصول سیر و سیبزمینی به صورت قطرهای (تیپ) با پساب تصفیه شده و آب چاه انجام شد. نمونهگیری از آب چاه و پساب تصفیه شده و همچنین خاک محل آزمایش در هر دو محصول آبیاری شده با پساب قبل از کاشت و پس از برداشت محصولات به منظور تجزیه ویژگیهای فیزیکوشیمیایی صورت پذیرفت. دادههای حاصل از تجزیه آزمایشگاهی ویژگیهای فیزیکوشیمیایی آب چاه، پساب تصفیه شده و خاک محل آزمایش در قبل از کاشت و پس از برداشت محصولات به صورت دو جانبه با آزمون t انجام شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج آزمایش مشخص کرد که تفاوت محسوس و معنیداری در ویژگیهای شیمیایی خاک مورد بررسی از نظر EC، واکنش گل اشباع، مجموع آنیونها، ظرفیت تبادل کاتیونی، درصد مواد خنثی شونده در قطعات خاک کشت شده از هر دو محصول در قبل از کاشت و پس از برداشت محصولات ایجاد نشد. نتایج اندازهگیری میزان فسفر، پتاسیم و نیتروژن خاک و همچنین عناصر کم مصرف روی، آهن و منگنز خاک پس از برداشت محصولات مشخص کرد که غالبا میزان آنها در نمونههای خاک پس از برداشت در هر دو قطعه از محصولات کاشته شده سیر و سیبزمینی کاهش پیدا کرد. اندازهگیری مقدار یونهای کلر، سولفات، کلسیم و مس در خاک پس از برداشت محصولات نسبت به سایر عناصر غذایی افزایش پیدا کرد، هر چند میزان افزایش در قطعه اختصاص داده شده به کشت سیر بیشتر بود. غلظت فلزات سنگین خاک در هر دو قطعه اختصاص یافته به کشت سیر و سیبزمینی و بویژه در میزان نیکل و آرسنیک به ترتیب به میزان 24/48 و 08/23 میلیگرم در کیلوگرم خاک بیشتر از عناصر مس، کروم و کادمیوم (با متوسط 71/1، 50/0 و صفر میلیگرم در کیلوگرم خاک) بود. هرچند از لحاظ آلایندگی و استانداردهای لازم، همگی پائینتر از میزان بیشینه حد مجاز و زیانبار بودند. ضمنا در مقدار آنها در خاک و پس از برداشت محصولات تغییرات معنیداری ایجاد نشد.