رسوب‌سنجی مخازن سدهای کوچک به‌منظور ارزیابی مدل ‏MPSIAC‏ در استان سمنان

نویسندگان

1 مربی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی سمنان

2 مربی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری

doi
چکیده

ارزیابی مدل های تجربی برآورد رسوب دهی در حوزه های آبخیز ضروری است. یکی از مدل های مورد استفاده در ایران، مدل MPSIAC می‌باشد و از جمله شیوه‌‌های مناسب ارزیابی این مدل، روش رسوب‌سنجی مخازن سدهای کوچک است. در این تحقیق، تعداد 9 حوزه آبخیز کوچک در استان سمنان انتخاب شد و در خروجی این حوزه‌ها سدهای خاکی کوتاه با قدمت ده سال احداث گردید. این سدها تا زمان اندازه‌گیری سرریز نکرده بودند و به همین دلیل تمامی رسوبات تولیدی حوزه آبخیز بالادست آنها در مخازن سدها به تله افتادند. رسوبات ترسیب شده در مخازن این سدها از طریق عملیات نقشه برداری و اندازه‌گیری وزن مخصوص ظاهری رسوبات محاسبه، و با برآوردهای حاصل از کاربردهای مدل MPSIAC با استفاده از آزمون t جفتی مقایسه شد. نتایج نشان داد که اختلاف بین میانگین‌ها برای مقادیر حجمی رسوب‌دهی برآورد شده با استفاده از مدل MPSIAC، با مقادیر اندازه‌گیری شده در سطح 5 درصد معنی‌دار نبود؛ در حالی که اختلاف بین میانگین‌ مقادیر وزنی رسوبات در سطح 5 درصد معنی‌دار بود. همچنین تعیین کارآیی و میانگین نسبی مجذور مربعات خطای مدل نشان داد که مدل MPSIAC مناطق مورد بررسی کارآیی مناسبی ندارد.