فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در بررسی‌های تاریخ معاصر ایران در عهد قاجار، نقش زنان در عرصه‌های اجتماعی و هنری کمتر مطالعه شده است. دراین‌خصوص، در منابع دست‌اول مطلب چندانی ذکر نشده است، زیرا اکثر تاریخ‌نویسان همت خود را وقف شرح حوادث سیاسی یا شیوۀ زندگی شاهان و رجال ‌کرده و در لابه‌لای تألیفات خود به‌صورت پراکنده و غیرمستقیم به مسائل اجتماعی و هنری زنان اشاره ‌کرده‌اند. این مقاله، ضمن بررسی شرایط اجتماعی و زندگی زنان دربار قاجار، فعالیت‌های هنری ایشان را به‌ویژه در حوزۀ کتابت قرآن کریم مطالعه می‌کند و به معرفی ویژگی‌های هنری نسخه‌های قرآن کریم می‌پردازد. مقالۀ حاضر از نوع تاریخی‌ـ‌‌توصیفی و روش گرد‌آوری اطلاعات آن از نوع اسنادی است. تصاویر مربوط‌به قرآن‌های مذکور از موزه‌های مربوط‌به کاخ گلستان، کتابخانۀ ملی ایران، آستان قدس رضوی و آستانۀ مقدسۀ حضرت معصومه(س) فراهم آمده است. نتیجۀ بررسی نشان می‌دهد که، به‌رغم کمبود منابع مکتوب دربارۀ زنان دربار قاجار، نقش آن‌ها در فعالیت‌های اجتماعی به‌ویژه مذهبی و هنری محدود نبوده است و در کتابت قرآن کریم و خوشنویسی با توانمندی شایسته آثار نفیسی بر جای گذاشته‌اند.