عوامل موثر بر رسوبدهی معلق حوزههای آبخیز جنوب غربی ایران
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
2 کارشناس ارشد پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری
3 کارشناس ارشد پژوهشکده تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری
4 مربی گروه عمران، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی
doi
چکیده
طی دهههای گذشته، بررسی عوامل موثر بر رسوبدهی حوزه آبخیز رودخانهها، در مطالعات آبخیزداری مورد توجه قرار گرفته است. دادههای بار رسوبی رودخانهها، علیرغم کمبود تعداد و طول دوره آماری، میتواند در تحلیل رسوبدهی استفاده شود. در این تحقیق، 20 زیرحوضه واقع در منطقه جنوب غرب کشور، با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیائی(GIS) و پردازش تصاویر ماهوارهای، 48 متغیر فیزیوگرافی، اقلیمی، زمینشناسی و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) استخراج شد. بررسی عواملی چون انحنای دامنه و شاخص پوشش گیاهی تصاویر ماهوارهای برای اولین بار در تعیین عوامل موثر بر رسوبدهی حوزههای آبخیز مورد توجه قرار گرفته است. با انجام تجزیه و تحلیل عاملی، چهار عامل مساحت حوضه، درصد مساحت تحدب حوضه، درصد مساحت اراضی شمالغربی و درصد مساحت مجموع اراضی جنگلی، کشاورزی با مراتع خوب (NDVI بیش تر از 0.4) به عنوان عوامل موثر شناسائی شد. در تعیین مناطق همگن، از روش تجزیه خوشهای به همراه تجزیه و تحلیل متمایزکننده استفاده شد که منجر به شناسائی دو گروه همگن شد. نتایج نشان داد که عوامل مساحت حوضه، درصد مساحت تحدب حوضه و درصد اراضی شمال غربی، بهترتیب مهمترین عوامل متمایزکننده گروهها و موثرترین عوامل بر رسوبدهی در منطقه موردنظر هستند.