گلیم حافظ نگاره بزکوهی از دوران باستان
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشکده هنر دانشگاه الزهرا
doi
چکیده
اهمیت نقوش حیوانی از دیرباز در هنرایرانی قابل مشاهده است. این نقوش حیوانی گاه بهسبب کاربردشان از جنبه کشاورزی و تغذیه، بهعنوان نمادی از خدایان، سلطنت و یا عناصری از کائنات بهشمار آمدهاند. در میان نقوشحیوانی، نگاره بزکوهی از اهمیت بسیار برخوردار است. ایننقش در دورانباستان کارکردی بیش از یکنقش تزئینی داشته، و نماد طلبباران و برکت بودهاست. از عصرساسانی و سپس دوران اسلامی که اعتقادات وگرایشهای هنر وفرهنگ تغییرات اساسی داشته، نگاره بزکوهی نیز بهحاشیه رفت وبیشترین کارکرد خود را در دستبافتههای روستایی وعشایری حفظ نمود. هدف مقاله پیشرو جستوجوی علت تداوم وحفظ ایننقش در هنر باستان وسپس دوام آن در هنر گلیم است. اینتحقیق با توجه به –نگارههای در دسترس از دوران پیش از تاریخ تاکنون، با روش مقایسه اسناد بهجا مانده در دوران مختلف و روش توصیفی - تحلیلی، ردپای حضور بزکوهی و معنای آن را در هنرایران مورد بررسی قرار دادهاست. روش گردآوری اطلاعات نیز کتابخانهای است. بهنظر میرسد این نقش از دیرباز بر سنگ نگارهها وجود داشته و با توجه به عقاید وآیین مردمان گذشته بهعنوان نماد باران، باروری وفراوانی شکل گرفته و از نسلی بهنسل دیگردر هنرباستان انتقال یافته و در دستبافتههای عشایری که از آسیب تغییرات روز در امان بود، محفوظ مانده است. نزدیکی ایننقش با زندگی، معاش ومحیط زیست وآرزوهای بافنده و انتقال سنتی آن طی قرنها، موجب حفظ آن در میان بافتههای عشایری تا بهامروز است. بی آنکه بافنده امروز برمعنای دقیق این نقش آگاه باشد حافظ آن است و بهاین ترتیب گلیم محمل یک نگاره و آرمان باستانی گشته است.
